ایمنی در برق در بررسی های انجام شده روی حوادث سایر کشورها ملاحظه می شود ، حوادث صنعت برق در کشورهای پیشرفته تقریبا نزدیک به صفر است و این دلیل اهمیت دادن به مسئله ایمنی و اجرای دقیق مقررات ایمنی در این کشورها می باشد . بطوریکه با اجرای برنامه های منظم و از پیش تدوین شده فرهنگ ایمنی برای کارکنان و کار برای این صنعت از طریق بهره گیری از برنامه های آموزشی و تهیه مقررات و استفاده از رسانه های گروهی مانند روزنامه ، تلویزیون ، رادیو ، بروشور و مجلات زنده نگاه داشته می شود .

در صنعت برق اگر ايمني رعايت نشود، خطر برق گرفتگی حتمی است. بنابراين قبل از دست زدن به سيم يا ادوات برقي جهت تعمير و يا هر گونه بازرسي بايستي حتماً جريان برق در مدار قطع بوده و مطمئن باشيد كه جريان برق وجود ندارد و آزمايش وجود يا عدم وجود جريان برق توسط فازمتر صورت مي گيرد.

 علل حوادث با توجه به اینکه هیچ حادثه ای بدون علت رخ نمی دهد ، علل وقوع حوادث برای افرادی که در گروههای اجرایی کار می نمایند به شرح ذیل عنوان می شود .

1 _ عدم آموزش لازم برای کارهای اجرایی
2 – عدم آموزشهای لازم در خصوص ایمنی و رعایت مقررات آن
3 – عدم رعایت مقررات و دستورالعملهای ایمنی ایمنی بر حسب آموزشهای دیده شده
4 – عدم استفاده از وسایل و تجهیزات ایمنی فردی و گروهی
5 – استفاده از وسایل غیر مجاز و غیر استاندارد
6 – عدم استفاده از فرمها و کارتهای حفاظتی در زمان اجرای کار
7 – در نظر نگرفتن روحیه افراد در زمان اجرای کار

جريان برق

جريان برق را با واحد امپر نشان مي‌دهند كه بر دو نوع مي‌باشد :

1. جريان مستقيم(DC) : جريان برق حاصل از ژنراتورها و باطري ها از اين نوع مي‌باشد.
2. جريان متناوب (AC) : جريان برق شبكه شهري از اين نوع مي‌باشد.

ولتاژ برق

اندازه گيري فشار الكتريكي رابا ولت نشان مي‌دهند كه در صنعت به سه دسته زير تقسيم مي شود:

1. ولتاژ بالا كه از 650 ولت به بالا مي‌باشد.
2. ولتاژ متوسط كه بين 250 تا 650 ولت مي‌باشد.
3. ولتاژ پائين كه از 250 ولت كمتر است.

توضيح : ولتاژ پائين از نظر ايمني ولتاژ زير 25 ولت مي‌باشد.

مقاومت الكتريكي

مقاومت در برابر جريان الكتريسيته را مقاومت الكتريكي گويند و واحد اندازه گيري آن اهم مي‌باشد. جدول زير مقاومت بدن انسان را در مقابل جريان الكتريسيته نشان مي‌دهد.

سيستم ارت وسايل برقي

ازآنجائي كه مقاومت سيم در برابر جريان برق از مقاومت بدن انسان كمتر است چنانچه دستگاه برقي ما بوسيله يك سيم به زمين وصل شود، جريان برق از طريق اين سيم به زمين منتقل خواهد شد. دستگاههاي برقي سيار بوسيله سيمي كه در دو شاخه آن تعبيه شده به پريز مخصوص متصل مي گردد. براي دستگاهها و سازههاي بزرگ بايد تمامي كابلها به يك نقطه به نام چاه ارت (EARTH PEAT) متصل گردند.

فيوز

وسيله اي است براي قطع جريان برق، در حقيقت فيوز شير اطمينان برق است. زمانيكه بار الكتريكي مدار بيش از مقدار مجاز باشد قبل از اينكه اين امر باعث سوختن و يا جرقه الكتريكي در دستگاه بشود، فيوز مي‌سوزد.

انواع فيوزها :

1. فيوز خط هوايي يا حلقه اي
2. فيوز دو شاخه اي
3. فيوز فشنگي
4. فيوز اتوماتيك
5. فيوز استوانه اي

بايد توجه داشت كه هر يك از اين فيوزها براي جريان خاصي طراحي شده‌اند و استفاده نامناسب از آنها مي تواند موجب آسيب رسيدن به شخص يا دستگاه گردد.

پاره‌اي از اصول اوليه ايمني برق

1. قبل از شروع تعمير وسايل برقي حتماً مجوز لازم را اخذ نمائيد.
2. قبل از شروع به كار (تعمير) كليد اصلي برق شبكه را قطع نموده و درب جعبه تقسيم را قفل نمائيد.
3. چنانچه امكان قفل كردن جعبه وجود نداشته باشد، با در آوردن فيوز جريان را قطع نمائيد.
4. در صورت امكان برچسب تعميرات نيز زده شود.
5. فقط برقكاران اجازه كار بر روي شبكه يا دستگاه ها را دارند.
6. تمامي دستگاههاي برقي بايد داراي سيم ارت باشند.
7. تمامي كابلهاي معيوب بايد تعويض شوند.
8. از هر كابل فقط يك انشعاب گرفته شود.
9. تمامي دستگاهها بايد دو شاخه داشته باشند.
10. براي تعمير يك وسيله برقي حتماً بايد دو شاخه آنرا در آوريد.
11. در كارهاي برقي هيچگاه شانسي عمل نكنيد.
12. هيچگاه دو شاخه را با كشيدن كابل از پريز جدا نكنيد.
13. هرگز يك سيم برق لخت را لمس نكنيد.
14. در زمان حفاري اگر به كابل برقي برخورد نموديد قبل از هر كاري به مسئولين اطلاع دهيد.
15. توجه داشته باشيد كه كار در زمين هاي مرطوب با وسايل برقي مي تواند منجر به برق گرفتگي شود.
16. فقط دستگاههايي كه ولتاژ آنها كمتر از 25 ولت باشد، خطر برق گرفتگي در آنها كاهش يافته است.
17. كابلهاي برق كه در مسير عبور و مرور وسائط نقليه هستندرا حتماً بايد از درون يك لوله يا چيزي شبيه آن عبور داد.
18. براي هر دستگاه فيوز مناسب را استفاده نموده و فيوزهاي سوخته را براي استفاده مجدد سيم پيچي نكنيد.
19. هيچگاه كابل دستگاهي كه گير كرده است را با فشار نكشيد بلكه به آرامي آنرا رها كنيد.
20. توجه داشته باشيد كه آتش سوزي ناشي از برق را فقط بايد با گاز يا پودر خاموش نمود، استفاده از آب خطرناك است.
21. در صورتي که قبل از شروع تعميرات، محيط ايمن سازي مي‌شود بايد پس از اتمام عمليات و برقرار کردن مدار، علائم هشدار دهنده و بطور کلي تجهيزات ايمني‌ سازي محيط برداشته شود .

اقدامات برای نجات شخص برق گرفته

اقداماتي كه براي نجات شخص برق گرفته مي توان انجام داد عبارتست از :

• قطع مدار برق
• رها کردن شخص برق گرفته از مدار
• تنفس مصنوعي
• رساندن به پزشک

مرگ در اثر برق گرفتگي

مرگ در اثر برق گرفتگي معمولاً نتيجه مستقيم دو چيز است :

1. بهم ريختن كار منظم قلب
2. متوقف شدن دستگاه تنفس

يك تماس جزئي با سيم يا وسايل برقي انسان را به سرعت نابود ميكند و چنانچه مسير برق گرفتگي از سمت چپ بدن يا از سمت سر باشد خطرناك تر است.مسئله مهم در برق گرفتگي تنفس مصنوعي مي باشد كه بايد در كمتر از 3 دقيقه پس از برق گرفتگي با انجام اين كار جريان تنفس را به حالت عادي بازگردانيم.مصدوم را به پشت بخوابانيد و بلوز كار يا كت خود را تا كنيد و با قرار دادن آن زير شانه، بطوري كه سر به عقب كشيده شود، پهلوي سر مصدوم قرار گيريد و تنفس مصنوعي و ماساژ قلبي انجام دهيد.

مسئولیت ها 

مسئولیت نگهداری صحیح و بازرسی قبل از شروع كار در خصوص كابلهای نرم (انعطاف پذیر) وسائل برقی قابل حمل و نقل بعهده كارگر و سركارگر مربوطه است .

• مسئولیت بازو بسته نمودن در تابلوهای برق و یا هرگونه تعمیر و یا تغییری در سیستم تابلوها و یا راه اندازی و برقراری مجدد جریان برق بعهده افراد ذیصلاح مجرب برقكار كه قبلا از واحد برق كارخانه به واحد HSE كارخانه معرفی شده اند می باشد .
• مسئولیت علامتگذاری و تعیین مشخصات كلیه انواع قطع كننده های مدارهای برقی د ركاخانه بعهده رئیس واحد برق كارخانه است .
• مسئولیت بازرسی دوره ای و هرگونه تست و آزمایشی بر روی تجهیزات برقی از قبیل كابلها ، قطع كننده های مدار ، فیوزها ، كلیدها و ... و در نهایت رد یا قبول نمودن انها بعهده كارشناسان واحد برق و HSE كارخانه است .
• در صورت نیاز به اخذ مجوز كار (بند 5-21 ) سرپرست مربوطه ملزم به آگاه نمودن واحد HSE كارخانه و نیز اخذ مجوز لازم باشد .
• جهت صدور مجوز كار ، واحد HSE كارخانه ملزم به بازرسی شرایط كار و افراد از نظر رعایت سلامت و ایمنی لازم می باشد .

دستورالعمل ایمنی كار با تاسیسات برقی

كلیه قطعات تاسیسات الكتریكی باید از نظر ایمنی مطابق با استانداردهای بین المللی باشند .

 كلیه قطعات الكتریكی باید در اندازه های مناسب و منطبق با كاری باشند كه برای آنها درنظر گرفته شده و بویژه دارای خصوصیات زیر باشند :

الف ) تحمل و استقامت مكانیكی كافی در شرایط كار را دارا باشند .

ب) در برابر عواملی چون آب ، گردو غبار ، گرمای الكتریكی و واكنشهای شیمیائی مقاوم بوده و آسیب پذیر نباشند .

• كلیه قسمتهای تاسیسات الكتریكی باید طوری ساخته ، نصب و نگهداری شوند كه از هر گونه خطر آتش سوزی و انفجار بدور باشند .
•  كلیه قسمتهای تاسیسات الكتریكی باید طوری ساخته ، نصب و نگهداری شوند كه از هر گونه خطر شوك الكتریكی مصون باشند .
•  تجهیزات ایمنی فردی نظیر كفشها و دستكشهای لاستیكی نباید بعنوان عاملی مناسب برای تامین ایمنی در برابر خطر برق گرفتگی محسوب شوند .
• كاربرد و ولتاژ كلیه ادوات و انشعابات الكتریكی باید دقیقا مشخص و توسط علائم واضحی نشان داده شود .
•  مدارها و ادوات الكتریكی یك واحد كه ولتاژهای مختلفی دارند باید با مشخصه ها و علامات واضحی مانند رنگهای مختلف علامتگذاری شوند .
• وقتی نتوان كروكی تاسیسات را به وضوح تعیین و مشخص نمود مدارها و ادوات الكتریكی باید توسط برچسبها یا دیگر روشهای مقتضی و موثر مشخص و متمایز گردند.
• كلیه كسانیكه با تجهیزات برقی (الكتریكی) كار می كنند باید بطور كامل با خطرات ناشی از الكتریسیته آشنا شده و آموزشهای لازم را گذرانده باشند .
• شبكه خطوط ارتباطی و مخابراتی نباید از مسیر خطوط الكتریكی ولتاژ متوسط یا ولتاژ قوی عبور داده شوند .
• برای محافظت تاسیسات الكتریكی در مقابل دریافت ولتاژهای بالا از دیگر تاسیسات باید تدابیر ایمنی كافی بعمل آید .
• در صورت لزوم و برای پیشگیری از خطر رعد و برق باید تدابیر لازم جهت حفاظت از تاسیسات الكتریكی بعمل آورده شود .
• آویزان نمودن لباس و یا دیگر وسایل از تابلوها و تجهیزات برقی ممنوع می باشد .

حفاظت در برابر تماس مستقیم و غیر مستقیم 

• در كلیه انواع تاسیسات الكتریكی باید برای حفاظت افراد در برابر تماس مستقیم یا غیرمستقیم با ولتاژهای بالا تدابیر ایمنی ویژه ای از قبیل اخذ مجوز كار ، شناسائی خطرات توسط كارشناسان واحد برق و HSE كارخانه و ... بعمل آورده شود .
• باید بنا به نیازهای خاص شرایط مختلف كاری (نظیر محلهای مرطوب یا خیس ، كاردر داخل لوله ها ، تانكها و ... یك یا چند روش از انواع روشهای ذكر شده زیر اعمال گردد :

1- كشیدن حصار

2-عایق كاری كامل (عایق دوبله – عایق تقویت شده )

3- حداكثر ولتاژ ایمن

4- ایزولاسیون ایمن (مانند ترانسهای ایزوله شده ایمن )

5-اتصال زمین سیم نول

6- نول ایزوله شده

7- اتصال زمین قسمتهای فاقد برق

8-رله یا سوئیچی كه در صورت هرگونه نشتی ولتاژ به زمین جریان را قطع كند ( از انواع با حساسیت بالا)

9-وسائل كنترل عایقها

10- كلیدهای قطع مدار به هنگام اتصال به بدنه یا زمین

11- اخذ مجوز كار در صورت تشخیص واحدHSE

12- در صورت امكان استفاده از ولتاژ پائین DC

13-استفاده از كابلهای سالم و بدون عیب

از هیچگونه سیم یا تجهیزات الكتریكی لخت و بدون روپوش نباید استفاده شود .

حصارها و پوششها

• وششها ، توریهای حفاظتی و حصارها باید از مواد غیر آتشگیر ساخته شده و دارای مقاومت مكانیكی كافی بوده و بطور محكم و مطمئن نصب شوند .
• جهت نصب پوشش و حصار بایستی اطمینان حاصل گردد كه برقدار نخواهند شد .
• برداشتن و جابجائی حصارهای اطراف قسمتهای حامل جریان برق نباید بدون استفاده از ابزارهای خاص امكان پذیر باشد .

وسائل قطع كننده جریان

• برای قطع جریان در كلیه هادیهای الكتریكی فعال در مواقع ضروری ، یك وسیله قطع كننده مركزی باید پیش بینی گردد .
•  به منظور قطع سریع جریان برق در كلیه هادیهای الكتریكی باید یك وسیله قطع كننده كه دسترسی فوری به آن امكان پذیر باشد د رمدار كلیه ادوات الكتریكی تعبیه گردد .
•  تاسیسات الكتریكی حتی الامكان باید به یك قطع كننده اتوماتیك جریان مجهز شوند تا در مواقع بروز نقص در تاسیسات جریان را قطع نماید .

لامپها

•  ارتفاع لامپهای روشنائی و اتصالات آنها از سطح زمین یا كف حتی الامكان نباید كمتر از 12 متر باشد.

تجهیزات ضد اشتعال

در محلهائی كه دارای مواد یا جو آتشزا بوده یا مستعد آتشزائی و انفجار می باشند فقط باید از كلیدها ، اتصالات ، روشنائی و تجهیزات الكتریكی ضد تولید جرقه(Intrinsic safe ) مخصوص چنین محلهائی استفاده گردد .

هشدارها 

 برای جلب توجه عمومی بایستی اطلاعیه یا اطلاعیه هائی با مضمون های زیر در محلهای مناسب نصب كرد :

a) ورود افراد غیر مجاز و متفرقه به محلهای تاسیسات الكتریكی ممنوع

b) هرگونه تعمیر و یا دستكاری تاسیسات الكتریكی توسط افراد غیر مجاز ممنوع

c) روشهای مقابله با آتش سوزی در هنگام بروز حریق

d) روشهای نجات افراد برق گرفته و كمكهای اولیه به افرادی كه دچار برق گرفتگی شده اند

e) مشخص نمودن افراد معینی برای مقابله با خطرات الكتریكی احتمالی و اعلام نحوه ارتباط با آنها

f) شماره تلفنهای اضطراری كارخانه

سیمهای برق

• كلیه سیمهای برق باید دارای روپوش عایق بوده و از پیچیده شدن آنها بدوراشیاء تیز و برنده اكیدا جلوگیری شود .
• سیمهای نول ، حفاظت كننده و جبران كننده باید به وضوح از سایر سیمها متمایز شوند .
•  سیمهای هوائی باید دارای نگهدارنده های مقاوم بوده و در ارتفاعی قرار داشته باشند كه با افراد و اشیائی كه در زیرجابجا می شوند برخورد ننمایند .
•  تیرهای هدایت كننده سیمهای برق یا تجهیزات الكتریكی باید بطور مطمئن به زمین یا هر پایه محكم دیگری متصل شده باشند .
• هنگام پائین آوردن سیم ازروی تیرها ، تیرها بایدطوری مهار شوند كه دراثر تكانهای وارده منحرف نشوند.
•  سوئیچها ، فیوزها ، سرپیچها و پریزهای سیم كشی هائی كه در فضای آزاد انجام شده اند باید كاملا ایزوله شده و تماس با آنها غیر ممكن باشد .
• سیم كشی های هوائی برق 440 ولت و بیشتر باید در محلهای تقاطع با جاده ها و مسیرهای حمل و نقل دارای ارتفاع كافی از سطح زمین باشند .
• سیم كشیهائی كه در ارتفاع كمتر از 5/2 متر (8 فوت) از سطح زمین یا كف كارگاه واقع شده اند باید حصاركشی شده یا در داخل لوله هائی از جنس فولاد یا هر ماده دیگر كه در برابر ضربه و صدمات ناشی از آن استحكام كافی داشته باشند ، قرار داده شوند .
• سیم كشیهای موقت حتی الامكان نباید مسیر خطوط برق ، تلفن یا آنتن رادیو را قطع نمایند .
• سیمهائی كه از درون زمین عبور داده میشوند فقط باید از جنس سیمهای محكم و بادوام بوده و بایستی در برابر ضربات ناشی از وسائل نقلیه ، تجهیزات مكانیكی ، خاك برداری و غیره محافظت شوند . جهت عملیات خاك برداری د رمناطقی كه سیم برق قبلا درون زمین قرار گرفته شده اخذ مجوز كار الزامی است .
• كابلهای فشار قوی هرگز نباید با دستهای لخت لمس شوند و برای گرفتن آنها باید از دستكش های مخصوص عایق برق استفاده گردد .
• ریلهائی كه بعنوان نیروی محركه برقی برای حركت جراثقالها و غیره بكار می روند باید دارای قابلیت قطع جریان برق باشند .
• اگر تعدادی از ماشین آلات از یك ریل مشترك تغذیه می كنند ، هر ماشین باید بطور مستقل قابلیت قطع ارتباط از تمامی فازها را داشته باشد .

كابلهای نرم (انعطاف پذیر)

 اگر برای اتصال به خطوط اصلی نیاز به اتصالات دوشاخه و پریز باشد این اتصالات باید :

الف) بطور صحیح جفت شوند

ب) بطور صحیح طراحی شده باشند

كابلهای نرم وسائل برقی قابل حمل و نقل

الف ) درصورت وجود سیستم اتصال به زمین در شبكه سیم كشی ، كابلهای انعطاف پذیر باید دارای سیستم ارت باشند .

ب) با استفاده از فنر فولادی ، لوله لاستیكی یا سایر وسائل مناسب باید از گره خوردن یا تاب برداشتن سیم در ناحیه ورودی سیم به دستگاه جلوگیری شود .

•  در وسائل دستی و در صورت امكان در وسایل قابل حمل و نقل برقی باید از كابلهای انعطاف پذیر ساده استفاده شود .
• كلیه كالهای نرم باید بخوبی مراقبت شده و اتصال آنها به یكدیگر نباید بدون استفاده از دو شاخه و پریز انجام شود .
•  برای بلند كردن ابزارهای پرتابل (قابل حمل ) از روی زمین نباید سیم آنها را كشید .
•  كابلهای نرم را نباید در روی سطوح چرب یا آغشته به مایعات خورنده قرار داد .

 تجهیزات الكتریكی

 وسائل كنترل كننده نظیر كلیدها ، فیوزها و قطع كننده های مدار نباید در محلهائی كه مایعات قابل اشتعال و مواد قابل انفجار یا گازهای قابل اشتعال وجود دارد نصب گردند ، مگر آنكه برای چنین منظورهائی ساخته شده باشند .

•  موتورها ، تجهیزات توزیع برق و كلیدها باید در برابر چكیدن و پاشیدن آب محافظت شوند .
• افراد غیر مجاز نباید دراتاقهائی كه تجهیزات الكتریكی قرار دارند تردد نمایند .

ترانسفورماتورها

 ترانسفورماتورهای روغنی كه در فضای آزاد و روی زمین قرار داده می شوند باید :

الف ) در محلی عاری از مواد قابل اشتعال نصب شوند .

ب) پائین تر از سطح زمین قرارداده شده و یا دورآنها به نحوی محصور شود كه روغن ریخته شده از آنها در سطح زمین پخش نگردد .

• ترانسفورماتورهای نصب شده در روی دكلها باید حداقل 5/4 متر (15 فوت ) بالاتر از سطح زمین نصب شوند .
•  ترانسفورماتورهای نصب شده بر روی دكلها كه كمتر از 5/4 متر (15 فوت) از سطح زمین فاصله دارند باید بطور مناسبی توسط حصار یا سایر وسائل موثر محصور شوند .

شبكه اتصالات (صفحه كلیدها )

 شبكه اتصالات حتی المقدور باید بوسیله فلز ، پلاستیك یا سایر مواد مناسب محصور شود . در صورت استفاده از فلز بایستی آنرا به سیستم ارت وصل نمود .

اگر از شبكه های نوع روباز استفاده می شود :

a) كلیه قسمتهای برقدار باید بطور مناسب در برابر تماس تصادفی توسط حفاظ یا نصب در ارتفاع محافظت شوند .

b) در اطراف قسمتهای برقدار باید فضای كافی برای كار منظور گردد .

c) شبكه اتصالات ومجموعه ترانسفورماتورها و سایر دستگاهها باید بطور مناسب محصور شوند .

1. نها افراد ذیصلاح برقكار مجاز به باز نمودن در تابلوهای برق می باشند .
2.  قطع كننده های مدار
3.  قطع كننده های مدار باید عمل قطع و وصل را بطور كامل و دقیق انجام دهند .
4. مشخصات اصلی این قطع كننده ها باید بطور واضح در روی آنها علامت گذاری شود .
5. جز در مدارهای با ولتاژ بسیار پائین ، كلیه قطبهای برقدار باید بطور مناسب عایق كاری شوند .
6.  قطع كننده های مدار نباید بطور تصادفی توسط نیروی جاذبه یا ضربه مكانیكی با یا بسته شوند .

 فیوزها

1.  اطلاعات مربوط به میزان عبور جریان از فیوز ، نوع فیوز از نظر قطع كنندگی سریع یا با تاخیر و قدرت قطع كنندگی باید بر روی فیوزها مشخص شده باشد .
2.  برای جلوگیری از آسیب افراد در هنگام بیرون آوردن یا نصب فیوزها بخصوص عدم تماس آنها با قسمتهای برقدار مجاور باید اقدامات حفاظتی موثر بعمل آید .

 كلیدهای قطع و وصل

• كلیه كلیدها باید بطور ایمن محصورشده باشند .
•  كلیدها باید طوری نصب و اتصال زمین شوند كه هنگام كار خطری ایجاد نكنند .
•  اگر امكان بسته شدن كلیدها توسط نیروی جاذبه وجود داشته باشد در این صورت باید به قفلی مجهز شوند كه آنها را بازنگهدارد .

تذكر :درخصوص قطع كننده ها ، فیوزها و كلیدهای قطع و وصل می بایستی بازرسی دوره ای توسط كارشناسان واحد برق و HSE كارخانه بطور مرتب انجام پذیرد .

موتورها

1. كلید موتورها باید به كلید قطع و وصل مجهز شوند .
2. اگر موتوری در بیش از یك محل كلید قطع و وصل داشته باشد ، در این صورت حتی الامكان باید یك كلید قطع كننده د رنزدیكترین نقطه مجاور موتور نصب گردد .
3.  موتورها باید طوری نصب شوند كه در حین كار به اندازه كافی خنك شوند .
4.  موتورها باید به نحوی موثر در برابر جریانهای اضافی محافظت شوند .

 اتصالات

نقاط اتصال یا انشعاب هادیها و نیز محل ورود هادیها به داخل دستگاهها باید :

الف ) بطور مكانیكی محافظت شوند .

ب) به روش صحیح و مقاوم عایق كاری شوند .

 اتصال ، انشعاب یا ورودیها به داخل دستگاهها باید با استفاده از جعبه های تقسیم ، رابطها ، بوشها ، بستها یا دیگر وسایل اتصال دهنده مشابه انجام شود .

• برای اتصال كابلها به یكدیگر حتی الامكان باید از جعبه تقسیم یا اتصال دو شاخه و پریز استفاده نمود.
• برای اتصال قسمتهائی از یك سیم به یكدیگر یا یك سیم به سیم دیگر و یا به دستگاه باید ازروشهائی چون پیچ كردن ، گیره زدن ، لحیم كاری ، پرچ كاری ، جوش برنج ، كنگره دادن و یا دیگر روشهای مشابه استفاده نمود .
•  جعبه های تقسیم و هادیها حتی الامكان باید در برابر صدمات ناشی از حمل و نقل و عبور و مرور ، افتادن بر روی زمین ، آب و دیگر منابع خطر آفرین محافظت شوند .
• هنگام اتصال كابلهای حفاظت شده به یكدیگر ، جعبه تقسیم باید طوری كابلها را به هم متصل نماید كه روكش حفاظتی كابلها توسط قیدهای هدایت كننده مناسبی بهم وصل گردد .

 تجهیزات برقی قابل حمل و نقل (توسط دست یا چرخ)

• بطور معمول ولتاژ برق مصرفی وسائل الكتریكی دستی نسبت به زمین نباید بیش از 250 ولت باشد .
•  تجهیزات قابل حمل و نقل (بادست یا چرخ) باید مجهز به كلید قطع و وصل توكار شوند .
• در اتمسفرهای قابل اشتعال و انفجار نباید از ابزارهای برقی قابل حمل و نقل استفاده نمود مگر آنكه سیستم آنها برای استفاده در چنین مكانهائی مناسب باشد .
•  حباب چراغهای سیار دستی باید توسط پوشش مناسب در برابر خطر شكستن و تماس افراد با آن محافظت شود .

سرپیچ لامپهای سیار باید دارای مشخصات زیر باشند 

الف ) كلیه قسمتهائی كه جریان برق از آن عبور می كند بسته و محصور باشد .

ب) دارای دستگیره عایق برق باشد .

1. بازرسی ، تعمیر و نگهداری
2.  برای اطمینان از مناسب بودن وسائل الكتریكی جهت انجام كار مورد نظر ، تمامی آنها باید قبل ازاستفاده بازرسی شوند .
3.  فردی كه از وسائل الكتریكی استفاده می كند باید در آغاز هر شیفت تجهیزات و سیمها خصوصا كابلهای قابل انعطاف را بصورت ظاهری آزمایش نماید .
4. هادی ها و تجهیرات الكتریكی فقط باید توسط متخصصین برقكار تعمیر شوند .
5.  حتیالامكان نباید هیچگونه عملیاتی بر روی تجهیزات و سیمهای برقدارانجام شود .

قبل از انجام هرگونه عملیات برروی هادیها و تجهیزاتی كه نیازی به برقدار بودن آنها در حین انجام عملیات نیست اقدامات زیر به اجرا گذاشته شود :

a) جریان برق قطع گردد .

b) احتیاطهای لازم بعمل آید تا از برقراری مجدد جریان برق جلوگیری شود .

c) هادی ها و تجهیزات از نظر بدون برق بودن آزمایش شوند .

d) تجهیزات و هادی ها را اتصال به زمین كرده و بصورت اتصال كوتاه درآورد .

e) برای جلوگیری از برخورد تصادفی ، قسمتهای برقدار مجاور بطور مناسب محافظت شوند .

1. بعد از اتمام كار برروی هادی ها و تجهیزات ، برقراری مجدد جریان برق فقط باید با دستور فردی ذیصلاح انجام شود .
2.  برقكاران باید مجهز به ابزار مناسب و كافی و وسائل حفاظت فردی نظیر دستكش و زیر پائی لاستیكی شده و ولتاژ مورد نیاز برای كارشان بطور صحیح تامین گردد .
3.  كلیه هادی ها و تجهیزات را باید برقدارفرض نمود مگر آنكه خلاف آن به اثبات برسد .
4.  هرگونه تعمیر بر روی تجهیزات و وسائل برقی بایستی با نظارت و اجرای افراد مجرب برقكار انجام گیرد.

كار در مجاورت تاسیسات الكتریكی

قبل از شروع كا ردرمجاورت هادیها یا تاسیسات الكتریكی ، كارفرما باید ولتاژ عبوری را تعیین نماید تا افراد و تجهیزات در فاصله ای ایمن از هادیها یا تاسیسات قرار گرفته و كار كنند .

 هیچگونه عملیاتی نباید در محدوده خطرناك هادیها و تاسیسات برقی انجام شود مگر آنكه برق آنها قطع شده باشد .

 قبل از شروع كارمسئولین برق باید تائید نمایند كه برق هادی ها و تاسیسات قطع شده است .

 قبل ازبرقراری مجدد جریان برق سرپرست كارباید مطمئن شود كه كلیه كارگران محل كار را ترك نموده اند.

 اگر قطع جریان برق در هادیها و تاسیسات مجاور عملیات امكان پذیر نباشد در این صورت باید برای جلوگیری از خطر ، تدابیر لازم اتخاد و به كارگران دستورالعملهای خاص داده شود .

 اگر در مجاورت هادیها و تاسیساتی كه امكان قطع برق انها وجود ندارد از تجهیزات متحرك استفاده می شود، حركت این تجهیزات باید طوری كنترل شود كه فاصله ایمن از هادیها و تاسیسات حفظ گردد .

مجوز كار

در صورت نیاز به عملیات خاك برداری د رمناطقی كه قبلا سیم برق درون زمین دفن گردیده ، اخذ مجوز كار (حفاری و خاك برداری) از واحد HSE الزامی می باشد .

 در صورت نیاز به انجام كار بر روی سیستمهای برقدار (امكان قطع برق نباشد ) اخذ مجوز كار از واحد HSE الزامی می باشد.

جهت انجام عملیات تنش زدائی (POST WELDING HEAT TREATMENT ) با ولتاژ بالا ، اخذ مجوز كار از واحد HSE الزامی می باشد.

فضانورد یا کیهان‌نورد کسی است که پس از گذراندن دورهٔ ویژهٔ کیهان‌نوردی متناسب، به فضای بیرون از جو کره زمین سفرکرده باشد.این واژه معمولاً برای فضانوردان حرفه‌ای بکار می‌رود، اما بطور کلی به افرادی که به نحوی به فضا سفر کرده‌اند نیز گفته می‌شود. مثلاً دانشمندان، پژوهشگران، خلبانان و حتی گردشگران فضایی که تجربه سفر به فضا را داشته باشند، فضانورد تلقی می‌شوند.

گاهی بنا بر برخی از تعریف‌ها حتی سرنشین یا سرنشینان بعضی از موشک-هواپیماها مانند ایکس-۱۵ را هم می‌توان فضانورد دانست.تاکنون بیش از ۵۴۰ فضانورد به فضا سفر کرده‌اند؛ پانصدمین فضانوردی که به فضا رفت فضانورد آمریکایی کریستوفر کسیدی بود و رکوردهای ماندن در فضا «در یک دیدار» از یک سال هم گذشته است. رکوردهای ماندن در فضا برای یک فضانورد «در چند دیدار» بیش از ۸۰۰ روز است.

 نخستین موجود زنده در فضا

نخستین موجود زنده در فضا سگی به نام لایکا بود که در ۳ نوامبر سال ۱۹۵۷ میلادی، تنها یک ماه پس از پرتاب اسپوتنیک-

به فضا و آغاز رسمی عصر فضا، با فضاپیمای روسی اسپوتنیک-۲ به مدار زمین پرتاب شد. از این پرواز برای آزمایش ارگان‌های زندهٔ بدن در مرحلهٔ پرتاب و شرایط بی‌وزنی و برای تکمیل سیستم‌های پشتیبانی حیات در اولین فضاپیمای سرنشین‌دار استفاده شد. فضاپیمای اسپوتنیک

حامل لایکا برای بازگشت به زمین طراحی نشده بود، و لایکا مدتی پس از پرتاب در مدار زمین جان سپرد.

یوری گاگارین نخستین انسان فضانورد جهان

نخستین فضانورد جهان یوری گاگارین کیهان‌نورد روسی بود که روز ۲۳ فروردین ۱۳۴۰ با فضاپیمای وستوک-۱ به فضا رفت و در طول ۱۰۸ دقیقه یک دور مدار زمین را پیمود.نخستین زن فضانورد والنتینا ترشکووا کیهان‌نورد زن روسی است که در روز ۱۶ ژوئن ۱۹۶۳ میلادی (برابر ۲۶ خرداد ۱۳۴۲) با فضاپیمای وستوک-۶ به فضا رفت و نزدیک به سه روز در فضا بود. او همچنین نخستین فرد غیرنظامی فضانورد جهان است زیرا پس از انجام پرواز فضایی خود بود که به نیروی هوایی شوروی پیوست.

 نخستین راهپیمایی فضایی

تمبر یادبود نخستین راهپیمایی فضایی، متعلق به شرکت پست اتحاد جماهیر شوروی (سال ۱۹۶۵ میلادی)نخستین راهپیمایی فضایی توسط الکسی لئونوف کیهان‌نورد روسی در ۲۷ اسفند ۱۳۴۳ (۱۸ مارس سال ۱۹۶۵ میلادی) انجام شد. او پس از پوشیدن لباس فضایی از فضاپیمای واسخود-۲ خارج شد و به مدت ۲۰ دقیقه، در حالیکه با کابل مخصوص به فضاپیمای خود متصل بود در فضای بیکران شناور شد. در مدت زمانی که الکسی لئونوف در بیرون از فضاپیمای بسر می‌برد، این فضاپیما در مدار زمین مسیری از شمال آفریقا تا شرق سیبری را پیمود.

نخستین گام بر روی ماه

نخستین انسان بر روی ماه نیل آرمسترانگ فضانورد آمریکایی است که طی مأموریت آپولو ۱۱ در ۲۰ ژوئیه سال ۱۹۶۹ میلادی بر روی ماه گام نهاد. فضاپیمای ماه‌نشین مأموریت آپولو ۱۱ بیش از ۲۱ ساعت روی سطح ماه قرار داشت که در طول آن آرمسترانگ و فضانورد همکارش باز آلدرین بیش از دو ساعت و نیم روی سطح ماه به کار و نصب دستگاه‌های گوناگون پرداختند.

نخستین فضانورد فارسی‌زبان

نخستین فضانورد فارسی‌زبان عبدالاحد مهمند کیهان‌نورد افغان است که در ۷ شهریور (۷ برج سنبله) سال ۱۳۶۷ (۲۹ اوت سال ۱۹۸۸) با فضاپیمای روسی سایوز تی‌ام ۶ به فضا رفت و به مدت ۹ روز به همراه فضانوردان دیگر در ایستگاه فضایی میر به پژوهشهای اخترفیزیکی، پزشکی و بیولوژیکی پرداخت.

نخستین گردشگر فضایی

نخستین گردشگر (توریست) فضایی، دنیس تیتو بازرگان و مهندس آمریکایی بود که با پرداخت حدود ۲۰ میلیون دلار در ۸ آوریل سال ۲۰۰۱ میلادی با فضاپیمای روسی سایوز تی‌ام ۳۲ به فضا رفت و به مدت ۷ روز و ۲۲ ساعت در ایستگاه فضایی بین‌المللی در مدار زمین اقامت داشت.

استیون هاوکینگ کیهان‌شناس برجسته و نابغه علوم کیهانی، قرار است با فضاپیمای ریچارد برنسون به فضا برود. او پس از شنیدن این خبر گفت با توجه به محدودیت‌های جسمی، هرگز گمان نمی‌کرده از او برای سفری فضایی دعوت شود.سر ریچارد برنسون، میلیارد بریتانیایی و مدیر خطوط هوایی ویرجین آتلانتیک، به استیون هاوکینگ، از برجسته‌ترین کیهان‌شناسان جهان پیشنهاد داده که با فضاپیمای «ویرجین گلکتیک» او به سفری فضایی برود. پروفسور هاوکینگ که به خاطر محدودیت‌های جسمی ناشی از بیماری ALS از هرگونه تحرکی عاجز است، می‌گوید هرگز گمان نمی‌کرده که رویای سفر به فضا برایش محقق شود. وی اظهار کرد که بی‌درنگ به دعوت ریچارد برنسون پاسخ مثبت داده است.

ویرجین گلکتیک که کمپانی سفرهای فضایی ریچارد برنسون است، قصد داشت از سال ۲۰۰۹ امکان پروازهای تجاری به فضا را فراهم کند، اما در مواجهه با رشته‌ای از رویدادهای چالش‌برانگیز، برنامه سفرهای فضایی‌اش تا امروز به تعویق افتاد. فضاپیماهای ویرجین گلتیک که بازیافت‌پذیرند، برای بردن هشت نفر به فضا طراحی شده‌اند که دو تن از آنها هدایت فضاپیما را بر عهده دارند.

ریچارد برنسون می‌گوید این هدیه از سر عشق و احترامی است که به هاوکینگ و خدمات ارزشمندش به علم و انسانیت دارد: «پروفسور هاوکینگ نابغه‌ای است که چشم‌های ما را به عجایب بزرگی در پهنه کیهان گشود. ستایش من از او و شخصیت‌اش بی‌کران است.» استیون هاوکینگ که حالا ۷۵ سال دارد، به عنوان فضانورد در آینده نزدیک همراه این فضاپیما خواهد بود. با این همه او پیرترین فضانورد جهان نخواهد بود؛ پیش از او جان گلن در سن ۷۷ سالگی به سفر فضایی رفت. استیون هاوکینگ نخستین بیمار ALS است که روانه فضا خواهد شد.

بیماری استیون هاوکینگ نورون‌ حرکتی است که با تخریب بی‌بازگشت دستگاه عصبی مرکزی، بیمار را معمولا طی حدود پنج سال به سوی مرگ می‌برد. با این حال استیون هاوکینگ از ۲۱ سالگی به آن دچار شد و در شرایطی که امیدی به حتی ۲۵ سالگی‌اش نبود، در ۷۵ سالگی خود را برای سفر فضایی‌اش آماده می‌کند. در ویدئوی زیر یتر دیاماندیس، بنیانگذار ایکس پرایز توضیح می دهد که چگونه در سال ۲۰۰۸ استیون هاوکینگ شرایط ریز گرانشی را تجربه کرد. اطلاعات بیشتر در خصوص محیط ریزگرانشی را اینجا بخوانید

سفر فضایی استیون هاوکینگ به دانشمندان این امکان را می‌دهد که برای نخستین بار تاثیرات بیماری ALS و کارکردش در گرانش صفر و خلاء فضا را هم بررسی کنند. استیون هاوکینگ پیش از این در مصاحبه‌ای گفته بود که سه فرزندش خوشی‌های بی‌پایانی به زندگی‌اش آورده‌اند و تنها چیزی که می‌تواند او را خوشحال‌تر از همیشه کند تحقق یک سفر فضایی است.

هاوکینگ از دیرباز از حامیان دموکراتیزه شدن فضا و فراهم شدن امکان سفرهای فضایی تجاری بوده است. او معتقد است «افراد بیشتری باید بتوانند به چنین سفری بروند تا عجایب واقعی فضا و موقعیت ناچیز ما در عظمت کیهان را درک کنند.» پروفسور هاوکینگ همچنین با طعنه به ترامپ و عوام‌فریبی‌های ناامیدکننده‌اش گفت احساس می‌کند که دیگر در آمریکا قدردانش نخواهند بود و شاید بهتر باشد در دوره‌ای که ترامپ «تلاش خواهد کرد تا پایگاه رای خود را راضی نگه دارد که نه لیبرال‌اند و نه‌چندان آگاه»او به فضا برود.

نخستین زن گردشگر فضایی (فضانورد همراه)

انوشه انصاری لحظه‌هایی پس از فرود

نخستین زن گردشگر فضایی و نخستین ایرانی در فضا، کارآفرین و مهندس ایرانی انوشه انصاری است که با پرداخت حدود ۲۰ میلیون دلار با فضاپیمای روسی سایوز تی‌ام‌ای-۹ در روز ۲۷ شهریور ۱۳۸۵ به مدار زمین رفت و اقامت ۱۱ روزهٔ خود را در ایستگاه فضایی بین‌المللی آغاز کرد. انوشه انصاری ترجیح می‌دهد در مورد سفر فضایی خود از عنوان «فضانورد همراه» بجای واژهٔ «گردشگر فضایی» استفاده کند.

نخستین فضانورد عرب

سلطان بن سلمان بن عبدالعزیز

شاهزاده سلطان بن سلمان بن عبدالعزیز آل سعود، فرزند سلمان بن عبدالعزیز (در آن زمان ولیعهد عربستان سعودی)، اولین عربی بود که در سال ۱۹۸۵ میلادی با فضاپیمای دیسکاوری آمریکا به مدار زمین رفت.نیل آرمسترانگ اولین انسانی که روی ماه گام نهاد، در حال استراحت در کابین ماه‌نشین مأموریت آپولو ۱۱ پس از نخستین راه‌پیمایی روی ماه

طولانی‌ترین اقامت در فضا

رکورد طولانی‌ترین اقامت پیوسته در فضا متعلق به والری پولیاکف کیهان‌نورد روسی است که به مدت ۴۳۷ روز متوالی در ایستگاه فضایی میر زندگی و پژوهش کرد.سرگئی کریکالیوف، دیگر فضانورد روسی رکورد طولانی‌ترین اقامت ناپیوسته در فضا را دارا است؛ وی روی‌هم رفته با ۸۰۳ روز و ۹ ساعت و ۳۹ دقیقه اقامت در فضا طی شش مأموریت فضایی (شامل ۸ راهپیمایی فضایی)، بیشتر از هر انسان دیگری در فضا زندگی کرده است.[

طولانی‌ترین پرواز تک‌نفره

طولانی‌ترین پرواز تک‌نفره به مدت ۴ روز و ۲۳ ساعت توسط والری بیکفسکی کیهان‌نورد روسی از ۱۴ تا ۱۹ ژوئن ۱۹۶۳ با فضاپیمای وستک ۵ انجام شد.

بیشترین تعداد سفر فضایی

رکورد بیشترین تعداد سفرهای فضایی متعلق به فرانکلین چانگ دایاز فضانورد کاستاریکایی-آمریکایی و جری راس فضانورد آمریکایی است. وی ۷ پرواز فضایی را در پرونده خود ثبت کرده است.

طولانی‌ترین حضور پیوسته انسان در فضا

رکورد طولانی‌ترین حضور پیوسته انسان در فضا متعلق به ایستگاه فضایی میر است. روسیه (و شوروی سابق) به مدت ۳۶۴۴ روز حضور بی‌وقفهٔ فضانوردان را در ایستگاه فضایی میر تضمین کردند. این دوره از ۵ سپتامبر ۱۹۸۹ آغاز و در ۲۹ اوت سال ۱۹۹۹ به پایان رسید.
کشورهایی که تا سال ۲۰۰۹ فضانوردانی داشته‌اند.

طولانی‌ترین مدت اقامت بر سطح ماه

رکورد طولانی‌ترین مدت اقامت بر سطح ماه متعلق به یوجین سرنن و هریسون اشمیت فضانوردان آمریکایی است. آنها در مأموریت آپولو ۱۷ پس از فرود بر ماه در ۱۱ دسامبر ۱۹۷۲، به مدت ۷۴ ساعت و ۵۹ دقیقه و ۴۰ ثانیه بر سطح ماه ماندند.

دورترین سفر فضایی انسان

رکورد دورترین سفر فضایی انسان متعلق به فضانوردان آمریکایی مأموریت آپولو ۱۳ است. فضاپیمای آنها در ۱۵ آوریل ۱۹۷۰ در حالیکه به علت نقص فنی در حالت اضطراری بود، ۴۰۰٬۱۷۱ کیلومتر از زمین دور شد.

جوان‌ترین و پیرترین فضانوردان

جوان‌ترین فضانورد گرمان تیتوف کیهان‌نورد روسی است که در ۶ اوت ۱۹۶۱ میلادی در سن ۲۵ سالگی با فضاپیمای وستک-۲ به مدار زمین رفت.پیرترین فضانورد جان گلن سناتور و فضانورد سابق آمریکایی است که پس از بازنشستگی مجدداً در ۲۹ اکتبر سال ۱۹۹۸ میلادی در سن ۷۷ سالگی با فضاپیمای شاتل دیسکاوری به مدار زمین رفت.

مناسب‌ترین افراد در جهان برای فضانوردی

طبق مقاله‌ای که در نشریه سی نت(Cnet) آمده است بهترین افراد درجهان برای فضانوردی ساکنان دو شهر شناخته شده‌اند که یکی از آن‌ها شهر رامسر است و دیگری شهری ساحلی است در برزیل به نام گوراپاری. از جمله خطراتی که فضانوردان با آن مواجه هستند، تابش پرتوهای مضر کیهانی است که از خورشید و سایر ستاره‌ها آن‌ها را دربر می‌گیرد و بهترین افراد برای ارسال به فضا مقاوم‌ترین آنهاست. بنا به گفتهٔ این نشریه محققان در پی سال‌ها مطالعه بر رو مردم رامسر که بیشترین مقدار پرتوهای طبیعی کیهانی را دریافت کرده‌اند، دریافته‌اند که این افراد کمتر از متوسط جهانی به بیماری‌های ریه مبتلا می‌شوند و گلبول‌های سفیدشان در برابر سرطان‌ها تدافعی ترند. مردم رامسر ۰٫۸ برابر بیشتر از دیگر مردم جهان تشعشعات کیهانی دریافت می‌کنند. با وجود این که اهالی رامسر و گوراپاری شرایط جسمی بهتری برای فضانوردی دارند، ناسا تنها آمریکایی‌ها را برای فضانوردی ثبت نام می‌کند. در بین آمریکایی‌ها نیز اهالی کلورادو بدنی مقاوم تر در برابر تشعشعات دارند.

فضانوردان چه می‌خورند؟

فضانوردان در نخستین ماموریت‌های فضایی از غذاهای خشک و یخ‌زده استفاده می‌کردند. کپسولهای فضایی آنها برای تولید الکتریسیته از پیلهای سوختی بهره می‌بردند. آب به عنوان محصول جانبی پیلهای سوختی که با ترکیب اکسیژن و هیدروژن، الکتریسیته تولید می‌کنند، در آن ناوهای فضایی به وفور در دسترس بود؛ بنابراین فضانوردان می‌توانستند در زمان صرف غذا با مخلوط کردن آب گرم و غذای خشک شده، وعده غذاییِ نه چندان دلچسبی را تهیه نمایند. این غذاها چندان باب میل فضانوردان نبود و آنها پس از چند روز از طعم و شکل این غذاها بیزار می‌شدند.

اما غذاهای فضایی امروزی شامل انواع متنوعی از غذاهای بسته‌بندی و استریلیزه شده آماده، میوه‌های خشک، آجیل و انواع شیرینی هایند. گاهی هم میوه تازه به مدار زمین راه پیدا می‌کند، اما باید در مدت زمان کوتاهی خورده شوند، چون در صورت فاسد شدن، همه پولی که بابت فرستادن آنها به فضا صرف شده به هدر می‌رود.برخی گونه غذاها در فضا استفاده نمی‌شوند. از این دست غذاها می‌توان به نوشابه‌های گازدار، غذاهای پودری مانند پودر نمک و فلفل، خُردشدنی مانند چیپس، و برخی میوه‌جات مانند موز و پرتقال اشاره کرد.