اطلاعات عمومی

شاید این مطلب ربطی به معماری نداشته باشه ولی مطمئن هستم همین قدر که برای من جالب بود برای هر ایرانی دیگه ای جالب خواهد بود

گذری بر فلسفه نام ماههای ایران زمین

فروردین

فروردین نام نخستین ماه و فصل بهار و روز نوزدهم هر ماه در گاه شماری اعتدالی خورشیدی است.در اوستا و پارسی باستان فرورتینام,در پهلوی فرورتین و در فارسی فروردین گفته شده که به معنای فروردهای پاکان و فروهرهای ایرانیان است.بنا به عقیده پیشینیان,ده روز پیش از اغاز هر سال فروهر در گذشتگان که با روان و وجدان از تن جدا گشته,برای سرکشی خان و مان دیرین خود فرود می آیند و ده شبانه روز روی زمین به سر میبرند. به مناسبت فرود آمدن فروهرهای نیکان,هنگام نوروز را جشن فروردین خوانده اند. فروهران در ده روز آخر سال بر زمین هستند و بامداد نوروز پیش از بر آمدن آفتاب,به دنیای دیگر می روند.

اردیبهشت

اردیبهشت نام دومین ماه سال و روز دوم هر ماه در گاهشماری اعتدالی خورشیدی است. در اوستا اشاوهیشتا و در پهلوی اشاوهیشت و در فارسی اردیبهشت گفته شده که کلمه ای است مرکب از دو جزء:

جزء اول((اشا))از جمله لغاتی است که معنی آن بسیار منبسط است,راستی و درستی,تقدس,قانون و آئین ایزدی,پاکی….و بسیار هم در اوستا به کار برده شده است.جزء دیگر این کلمه که واژه ((وهیشت))باشد. صفت عالی است به معنای بهترین,بهشت فارسی به معنی فردوس از همین کلمه است.در مجموع این کلمه به بهترین راستی و درستی است.  در عالم روحانی نماینده صفت راستی و پاکی و تقدس اهورامزداست و در عالم مادی نگهبانی کلیه آتش های روی زمین  به او سپرده شده است. در معنی ترکیب لغت اردیبهشت((مانند بهشت))هم آمده است.

خرداد

خرداد نام سومین ماه سال و روز ششم در گاهشمار اعتدالی خورشیدی است. در اوستا و پارسی باستان هئوروتات ,در پهلوی خردات و در فارسی خورداد یا خرداد گفته شده که کلمه ای است مرکب از دو جزء: جزء هئوروه که صفت است به معنای رسا.,همه,درست,و کامل.دوم تات که پسوند است برای اسم مونث,بنابراین هئوروتات به معنای کمال و رسایی است.ایزدان تیرو باد و فروردین از همکاران خرداد می باشند. خرداد نماینده رسایی و کمال اهورامزداست و در گیتی به نگهبانی آب گماشته شده است.

تیر

تیر نام چهارمین ماه سال و روز سیزدهم هر ماه گاهشماری اعتدالی خورشیدی است. در اوستا تیشریه,در پهلوی تیشتر و در فارسی صورت تغییر یافته آن یعنی تیر گفته شده که یکی از ایزدان است و به ستاره شعرای یمانی اطلاق می شود.فرشته مزبور نگهبان باران است و به کوشش او زمین پاک ,از باران بهره مند می شود و کشتزارها سیراب میگردد. تیشتر رادر زبانهای اروپایی سیریوس خوانده اند.هر گاه تیشتر از اسمان سر بزند و بدرخشد مژده ریزش باران می دهد. این کلمه را نباید با واژه عربی به معنی سهم اشتباه کرد.

امرداد

امرداد نام پنجمین ماه سال و روز هفتم هر ماه در گاهشماری اعتدالی خورشیدی است. در اوستا امرتات ,در پهلوی امرداد و در فارسی امرداد گفته شده که کلمه ای است مرکب از سه جزء:

اول((ا))ادات نفی به معنی نه,دوم((مرتا)) به معنی مردنی,نیست و نابود شدنی و سوم تات که پسوند و دال بر مونث است. بنابر این امرداد یعنی بی مرگی و آسیب ندیدنی یا جاودانی. پس واژه ((مرداد))به غلط استعمال می شود.در ادبیات مزدیسنا امرداد یکی از امشاسپندان است که نگهبانی نباتات با اوست. در مزدیسنا شخص باید به صفات مشخصه پنج امشاسپند دیگر که عبارتند از :

نیک اندیشی,صلح و سازش,راستی و درستی,فروتنی و محبت­ به همنوع,تامین اسایش و امنیت بشر مجهز باشد تا به کمال مطلوب همه که از خصایص امرداد است نایل گردد.

شهریور

شهریور نام ششمین ماه سال و روز چهارم هر ما در گاهشماری اعتدالی خورشیدی است. در اوستا خشتروئیریه,در پهلوی شتریور و در فارسی شهریور میدانند. کلمه ای است مرکب از دو جزء:خشتر که در اوستا و پارسی باستان و سانسکریت به معنی کشور و پادشاهی است و جزء دوم صفت است از ور به معنی برتری دادن وئیریه یعنی برگزیده و آرزو شده و جمعا یعنی کشور منتخب یا پادشاهی برگزیده . این ترکیب بارها در اوستا به معنی بهشت یا کشور آسمانی اهورامزدا آمده است. شهریور در جهان روحانی نماینده پادشاهی ایزدی و فر و اقتدار خداوندی است و در جهان مادی پاسبان فلزات .چون نگهبانی فلزات با اوستاو را دستگیر فقرا و ایزد رحم و مروت خوانده اند.روایت شده است شهریور آزرده و دلتنگ می شود از کسی که سیم و زر را بد به کار اندازد یا بگذارد که زنگ بزند.

مهر

در سانسکریت میترا ,در اوستا و پارسی میثر ,و در پهلوی میتر,و در فارسی مهر گفته می شود. که از ریشه سانسکریت آمده به معنی پیوستن. اغلب خاورشناسان معنی اصلی مهر را واسطه و میانجی ذکر کرده اند.مهر واسطه است میان آفریدگار و آفریدگان.میثره در سانسکریت به معنی دوستی و پروردگار و روشنایی و فروغ است و در اوستا فرشته روشنایی و پاسبان راستی و پیمان است.مهر,ایزد هماره بیدار و نیرومند استو برای یاری کردن راستگویان و بر انداختن دردغگویان و پیمان شکنان در تکاپوست.مهر از برای محافظت عهد وپیمان و میثاق مردم گماشته شده است.از این رو فرشته فروغ و روشنایی نیز هست که هیچ چیز ار او پوشیده نمی ماند.برای انکه از عهده نگهبانی بر آید اهورامزدا به او هزار گوش و ده هزار چشم داده است.مقام مهر در بالای کوه ((هرا))است,انجایی که نه روز است و نه شب ,نه گرم است و نه سرد,نه ناخوشی و نه کثافت .مهر از آنجا بر ممالک آریایی نگران است.این آرامگاه خود به پهنای کره زمین است یعنی مهر در همه جا حاضر است و با شنیدن آوای ستمدیدگان آگاه گشته به یاری آنان می شتابد.

آیین مهر در دین مسیح­ نیز مشهود است.ایزد مهر در اصل بجز ایزد خورشید بوده است اما بعدها آندو را یکی دانسته اند.مورخان یونانی مهر را به نام میترس یاد کرده اند و دکر کرده اند که ایرانیان خورشید را به اسم  ((میترس))میستایند.از این خبر پیداست که در یک قرن پیش از میلاد مسیح­ آندو با یکدیگر مخلوط شده اند.نگهبانی ماه هفتم و روز شانزدهم هر ماه را به عهده ایزد مهر است.

آبان

در اوستا آپ در پارسی باستان آپی و در فارسی آب گفته می شود.در اوستا بارها ((آپ))به معنی فرشته نگهبان آب استعمال شده و همه جا به صیغه جمع آمده است.نام ماه هشتم از سال خورشیدی و نام روز دهم از هر ماه را,آبان میدانند.ایزد آبان موکل بر آهن است و تدبیر امور و مصالح­ ماه به او تعلق دارد.به سبب آنکه((زو))که یکی از پادشاهان ایران بود در این روز با افراسیاب جنگ کرده ,او را شکست داده,تعاقب نمود و از ملک خویش بیرون کرد, ایرانیان این روز را جشن می گیرند,دیگر آنکه چون مدت هشت سال در ایران باران نبارید مردم بسیار تلف گردید و بعضی به ملک دیگر رفتند. عاقبت در همین روز باران شروع به باریدن کرد و بنابراین ایرانیان این روز را جشن کنند. آفتاب در این ماه در برج عقرب یا کژدم قرار می گیرد.

آذر

در اوستا آتر ,آثر,در پارسی باستان آتر,در پهلوی آتر,و در فارسی آذر می گویند. آذر فرشته نگهبان آتش و یکی از بزرگترین ایزدان است.آریائیان(هندوان و ایزدان)بیش از دیگر اقوام به عنصر آتش اهمیت  میدادند.ایزد آذر نزد هندوان ,آگنی خولنده شده و در ((ودا)) (کتاب کهن و مقدس هندوان)از خدایان بزرگ به شمار رفته است. آفت اب در این ماه در برج قوس یا کماندار قرار می گیرد.

دی

در اوستا داثوش یا دادها به معنی آفریننده ,دادار و آفریدگار است و غالبا صفت اهورامزدا است و آن از مصدر ((دا)) به معنی دادن و افریدن است.در خود اوستا صفت دثوش(=دی)برای تعیین دهمین ماه استعمال شده است. در میان سی و روز ماه,روزهای هشتم و بیست و سوم به دی(آفریدگار,دثوش)موسوم است. برای اینکه سه روز موسوم به ((دی))با هم اشتباه نشوند نام هر یک را به نام روز بعد می پیوندند. مثلا روز هشتم را ((دی باز)) و روز پانزدهم را ((دی بمهر))و….دی نام ملکی است که تدبیر امور و مصالح­ روز و ماه دی به او تعلق دارد.

بهمن

در اوستا وهومنه ,در پهلوی وهومن,در فارسی وهمن یا بهمن گفته شده که کلمه ای است مرکب از دو جزء: ((وهو))به معنی خوب و نیک و ((مند))از ریشه من به معنی منش:پس یعنی بهمنش,نیک اندیش,نیک نهاد.نخستین آفریده اهورامزدا است و یکی از بزرگترین ایزدان مزدیسنا. در عالم روحانی مظهر اندیشه نیک و خرد و توانایی خداوند است. انسان را از عقل و تدبیر بهره بخشید تا او را به آفریدگار نزدیک کند.یکی از وظایف بهمن این است که به گفتار نیک را تعلیم می دهد و از هرزه گویی باز می دارد.خروس که از مرغکان مقدس به شمار می رود و در سپیده دم با بانگ خویش دیو ظلمت را رانده ,مردم را به برخاستن و عبادت و کشت و کار می خواند,ویژه بهمن است.همچنین لباس سفید هم از آن وهمن است. همه جانوران سودمند به حمایت بهمن سپرده شده اند و کشتار در بهمن روز منع شده است. بنا به نوشته ابوریحان بیرونی جانوران سودمند به حمایت بهمن سپرده شده اند و کشتار در بهمن روز منع شده است.بهمن اسم گیاهی است که به ویژه در جشن بهمنجه خورده می شود.و در طب نیز این گیاه معروف است.

اسفند

دراوستا اسپنتا آرمیتی,در پهلوی اسپندر,در فارسی سپندار مذ,سفندارمذ,اسفندارمذ,و گاه به تخفیف سپندار و اسفند گفته شده که کلمه ای است مرکب از دو جزء: سپند,که صفت است به معنی پاک و مقدس,یا ارمئتی هم مرکب از دو جزء: اول آرم که قید است به معنی درست,شاید و بجا.دوم متی از مصدر من به من معنی اندیشیدن . بنابراین ارمتی به معنی فروتنی,بردباری و سازگاری است و سپنته آرمتی به معنی بردباری و فروتنی مقدس است.در پهلوی آن را خرد و کامل ترجمه کرده اند.سپندارمذ یکی از امشاسپندان است که مونث و دختر اهورامزدا خوانده شده است.وی موظف است که همواره زمین را خرم ,آباد,پاک و بارور نگه دارد,هر که به کشت و کار بپردازد و خاکی را آباد کند خشنودی اسپندارمذ را فراهم کرده است و آسایش در  روی زمین سپرده به دست اوست و خود زمین نیز نماینده این ایزد بردبار و شکیباست و مخصوصا مظهر وفا و اطاعت و صلح­ و سازش است .بیدمشک گل مخصوص سپندارمذ  می باشد.

کندوان، شگفت‌انگیزترین روستای آذربایجان شرقی و یکی از شگفت‌آورترین روستاهای جهان است. نگین آذربایجان.‌ از دور، روستا را به صورت مخروط‌هایی می‌بینی با روزنه‌هایی در آن و نزدیک‌تر که می‌روی، سوراخ‌ها همان پنجره‌ها و درهایی می‌شوند که در مخروط‌ها تعبیه شده‌اند، بعضی از این سوراخ‌ها و روزنه‌ها هم در اثر فرسایش سنگ‌ها در دل صخره‌ها ایجاد شده‌اند. خانه‌ای که در آن داخل می‌شویم، یک اتاق خواب کوچک دارد و یک اتاق نشیمن تقریباً ۹ متری و آشپزخانه‌ای به اندازه کف دست که گوشه خانه و پشت پرده قرار دارد. همه زیراندازهای خانه، هنر دست زنان روستا است. پنجره ندارد این خانه، اما داوود می‌گوید: جای نگرانی نیست. هوا از لابه‌لای در اتاق می‌آید و می‌رود.

گردشگران در کندوان‌

داوود، راهنمای گردشگران در روستا است و خود اهل کندوان است و ساکن یکی از همین خانه‌های صخره‌ای. او می‌گوید: زمستان‌های کندوان خیلی سرد است،‌ اما داخل خانه‌های ما زیاد سرد نمی‌شود و با یک علاءالدین می‌توانیم کران‌ها را گرم کنیم. اهالی، خانه‌هاشان را <کران> می‌نامند.

معماری خانه‌های صخره‌ای روستا مربوط به قرن‌های ۷و ۸ هجری است و قدمت بعضی از آنها به پیش از دوران اسلام هم می‌رسد و همین معماری صخره‌ای‌اش هست که آن را این همه معروف کرده است.‌

کندوان بیش از ۱۰۰ خانوار و تقریباً ۷۰۰ نفر جمعیت دارد که اغلب به کار کشاورزی و دامداری و صنایع‌دستی مشغولند. محلی‌ها آن را کندوجان می‌گویند؛ به دلیل شباهت خانه‌های کله‌قندی‌شان به کندوی زنبورعسل.

این طور حدس زده می‌شود که حمله مغول‌ها مردم را به این روستای صخره‌ای سحرآمیز کشانده است.

می‌گویند نخستین کسانی که به کندوان قدم گذاشتند، ساکنان روستایی بوده‌اند به نام <حیله‌ور> – در ۲کیلومتری غرب کندوان – که در قرن هفتم هجری‌قمری برای در امان ماندن از حمله مغول‌ها به دشتی در مقابل کندوان کنونی مهاجرت کردند و به تدریج درون کران‌ها را با دست‌های خود خالی کردند و پناهگاهی امن برای خود به وجود آوردند.

اینجا حتی محل زندگی دام‌ها در دل سنگ است. حفره‌هایی سنگی با درهایی چوبی که عکاسان پی‌درپی از آنها عکس می‌گیرند و به بایگانی خود می‌افزایند.بلندی خانه‌های مخروطی شکل بیش از ۶۰ متر است و هر یک از آنها دارای ۲ تا ۴ طبقه هستند.

ارتباط طبقات بالایی کران‌ها با خارج، از طریق پله‌های زیبایی از بدنه خودکران امکان‌پذیر است. طبقه همکف، بیشتر اصطبل و طبقه‌های دوم و سوم و چهارم مسکونی است. در بعضی موارد از طبقه چهارم به عنوان انبار هم استفاده می‌کنند.تعداد دقیق خانه‌ها را به علت پیوستگی شاید نتوان به آسانی حدس زد، اما به نظر می‌رسد که خانه‌های این روستا در حدود ۱۰۰ واحد باشد که در هر طبقه آن معمولاً یک خانوار زندگی می‌کنند.

زیبایی نمای روستا

آنچه نمای روستا را جالب‌تر می‌کند، تقابل خانه‌های صخره‌ای و خانه‌هایی به شیوه روستاهای معمولی است که در پایین کوه در کنار جاده ساخته شده‌اند. گویا با گذشت زمان، تعدادی از مردم روستا برای آسوده‌تر زندگی کردن، خانه‌های صخره‌ای را رها کردند و در خانه‌های آجری ساکن شدند؛ اما زندگی در خانه‌های سنگی با ابتدایی‌ترین شیوه، هنوز از رونق نیفتاده و همین ویژگی است که کندوان را در میان روستاهای صخره‌ای دیگر برجسته ساخته است.

داوود می‌گوید: در فصل تابستان، به خصوص در شهریورماه، شاهد بیشترین تعداد گردشگر در کندوان هستیم. و شاید بشود از این فرصت نهایت استفاده مثبت را به عمل آوریم و نشان بدهیم که این منطقه چه قابلیت‌هایی برای جذب توریست دارد.

کندوان کجاست؟

کندوان از توابع شهرستان <اسکو> در ۶۵ کیلومتری جنوب تبریز قرار دارد. منطقه‌ای ییلاقی واقع در بین رشته‌کوه‌های <سهند> که مراتع سرسبزش عشایر زیادی را به آن سمت و سو می‌کشاند.

ضمن مقاله‌ای در خبرگزاری میراث فرهنگی خواندم که منطقه خوش آب و هوای کندوان براثر انفعالات آتشفشانی کوه‌های سهند ایجاد شده است.

از دهانه‌های آتشفشان سهند و دیگر کوه‌های آتشفشانی در طول هزاران سال مواد مذاب بیرون می‌آمده است. این گدازه‌ها در طول قرن‌ها روی هم انباشته شده و کم‌کم برروی آنها پوسته‌ای از سنگ با مقاومت‌های مختلف ایجاد گردیده است. توده‌ها وگدازه‌های مذاب به دست باد و باران و برف در طی این همه سال به شکل کنونی که به معجزه طبیعت شباهت دارد، درآمده است.‌

تنها روستای صخره‌ای قابل زندگی‌

کندوان از بین ۳ روستای صخره‌ای در جهان که ۲ تای دیگر در <کاپادوکیا>ی ترکیه و <داکوتا>ی آمریکا قرار دارند؛ تنها روستای صخره‌ای است که زندگی هنوز در آن ادامه دارد.

روستاهای کاپادوکیا و داکوتا خالی از سکنه‌اند وکسانی که در آن آمد و رفت دارند، گردشگرانی از کشورهای دور و نزدیک هستند که جذب و محو تماشای این روستاها و جنبه‌ها و جلوه‌های توریستی آنها می‌‌شوند.

در کندوان اما جا برای مسحور شدن، زمینه‌های بیشتری هست. زندگی از قرن ۷ در صخره‌ها جاری است و مردم همچون مردم روستاهای عادی، زندگی معمولی خود را سپری می‌کنند. آنچه غیرطبیعی است، برای گردشگران است که گویی چشم‌هاشان زندگی ابتدایی و غارنشینی را در تمدن امروز باور نمی‌کند.

مسجد روستا با ستون‌های سنگی دارای ۵ طبقه است که از یک طبقه آن برای نماز استفاده می‌شده و باقی طبقه‌ها برای امور دیگر. مسجد تقریباً ۱۰ سال است که در حال مرمت و بازسازی است، اما هنوز کار تعمیر آن به پایان نرسیده و در حال حاضر فقط مردان از آن استفاده می‌کنند. کران مسجد یکی از بزرگ‌ترین کران‌های روستا است.

این جا رسم نیست که دختران درس بخوانند. نهایت تا سوم راهنمایی. مدرسه‌ای نیست که در آن تحصیل خود را ادامه دهند.

دختران یا به قالی‌بافی مشغولند یا به چیدن گیاهانی همچون گزنه، کاکوتی و… که خشک می‌کنند و به وسیله شوهران خود، آنها را در بازار کندوان می‌‌فروشند. بازاری که وقتی از کنار آن می‌گذری، بوی مارچوبه و زردچوبه و سبزی‌های معطر، نفس تو را تنگ می‌کنند.

یکی از اهالی می‌گوید: دختر برای چه باید درس بخواند؟! آخرش چه می‌خواهد بشود؟ کارمندی با شندرغاز حقوق؟… درحالی که می‌توانند بدون درس خواندن هم گذران زندگی کنند و با چیدن و فروش همین گلها و گیاهان دارویی، درآمد خوبی کسب کنند.عسل و گیاهانی که مردم کندوان از مراتع می‌چینند و به عنوان دارو آنها را می‌فروشند و نیز صنایع دستی، از محصولات مهم این روستا به شمار می‌رود.‌همچنین چشمه آب معدنی که یکی از چشمگیرترین جاذبه‌های کندوان ۶ هزار ساله است. آبی که اهالی می‌گویند دوای هزار درد است و به گفته کارشناسان در ‌درمان سنگ کلیه معجزه می‌کند.‌

بزرگترین جاذبه گردشگری روستا

بزرگترین جاذبه گردشگری این روستای صخره‌ای، هتل آن است. هتلی که سال‌ها پیش فقط شامل چند خانه صخره‌ای بود که همگی به یک هتل تبدیل شدند. هتل سنگی <لاله کندوان> که کارگران بومی و غیربومی بیش از ۸ سال به خاطر تراشیدن و شکل دادن آن عرق ریختند و زحمت کشیدند تا به این زیبایی درآمده است. هتلی با شبی ۱۲۰ تا ۲۵۰ هزار تومان برای هر مسافر.

لاله، نخستین هتل صخره‌ای در کشور است. ورودی این هتل، ۵ هزار تومان است. بی‌برو و برگرد. و این خود نشان می‌دهد که چه هزینه‌ای برای ساخت آن صرف شده است. این هتل در اسفندماه سال گذشته با حضور معاون رئیس‌جمهور، رئیس سازمان میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و مدیرعامل شرکت توسعه گردشگری ایران افتتاح شد.

ساخت هتل توسط شرکت توسعه گردشگری ایران که جزو بخش خصوصی است، انجام شده است. یک میلیاردتومان تاکنون برای ساخت و فراهم کردن امکانات رفاهی آن هزینه شده است.

با کارگران هتل‌

هتل ۱۰ اتاق دارد و قرار است تعداد آنها را افزایش بدهند؛ اما به دست چه کسانی؟ کارگرانی از خود کندوان که ۸ سال سنگ برسنگ گذاشتند و آنها را تراشیدند، اما نه بیمه شدند و نه حمایتی از آنان به عمل آمد؟

کارگرانی که به گفته خودشان تا لب به اعتراض گشودند، از هتل اخراج شدند. شاید برای همیشه. کارگرانی که وقتی روبه‌روی هتل می‌ایستی، هنوز آواز تیشه آنها را می‌شنوی و به یاد تیشه فرهاد کوهکن می‌افتی. فرهاد عاشق.

و آنان نیز انگار همچون فرهاد، ناکام. یکی در عشق به محبوب و اینان در عشق به زندگی مطلوب و معیشت زن و فرزند.

قربان فکری، یکی از کارگران هتل بوده که هیچ‌وقت بیمه نشده است. این طور که خود او می‌گوید، دستش هم به جایی بند نیست.‌

داروهای گیاهی می‌فروشد: کاکوتی و گزنه و بادام و فندق و… با صورتی آفتاب سوخته که نشان از پرکاری‌های همان روزگاران دارد.

قربان می‌گوید: تراشیدن صخره‌ها به عهده کارگران بود. کارگرانی از خود کندوان. چون هیچ‌کس مثل خود ما که در صخره‌ها زندگی می‌کنیم، از مقاومت صخره‌ها خبر نداشت. حتی معماران و مهندسان. دستگاه و ماشینی هم در کار نبود؛ چون لرزش‌هایی که ماشین وارد می‌کند، احتمال ویران شدن صخره‌ها را زیاد می‌کرد.‌

<د.ن> ادامه صحبت‌های قربان را چنین پی می‌گیرد: ما خیلی به قربان و بقیه رفقا گفتیم همه کاری نکنند. گفتیم که ساخت هتل برابر است با مهجوریت بخش‌های دیگر روستا، ولی به گوش هیچ‌کدام‌شان نرفت. حتی اعضای شورای روستا هم موافق ساخته شدن هتل بودند. آخر هم که بچه‌ها را از هتل بیرون کردند و آنچه را ما پیش از این گفته بودیم، خودشان به چشم دیدند.

در آخر می‌فهمم که همسر خود <د.ن> که این همه سنگ قربان و دیگر <رفقا> را به سینه می‌زند و این همه ساز مخالف باهتل و عوامل آن را کوک می‌کند؛ خود کارمند هتل لاله کندوان است.

اسماعیل جامعی اسکویی، مدیر هتل لاله کندوان می‌گوید: هتل هیچ قول و قراری با کارگران نگذاشته بود. هرچه بوده بین آنها و میراث فرهنگی استان آذربایجان شرقی گذشته است.

چون مزدکارگران تا دینار آخر پرداخته شده بود، شاید میراث فرهنگی قول‌هایی در زمینه بیمه شدن به آنها داده بوده باشد که بعید می‌دانم.

الان هم همان کارگران معترض در روستایی نزدیک کندوان که سال‌ها مدفون بوده و به تازگی پیدا شده است، مشغول کارند.

جامعی می‌گوید: کارگران توقع استخدام شدن داشتند، درحالی که بعضی‌شان اصلاً سواد کافی نداشتند و برنامه ما این بود که نیروهایی استخدام کنیم که بتوانند با مهمانان داخلی روابط عمومی خوبی برقرار کنند و از عهده مهمانان خارجی هم برآیند. بیشتر نیروهای ما دست‌کم لیسانس را دارند و بعضی‌شان نیز به یک زبان خارجی مسلط هستند. به گفته جامعی، به هرحال نیروهای هتل در معرفی آن به گردشگران بسیار مؤثرند و سعی دست‌اندرکاران هتل براین بوده است که نیروها از میان بومیان انتخاب شوند.

از اینرو برای استخدام ۲۰ نفر فراخوان دادیم. ۱۰ نفر انتخاب شدند، اما فقط ۴ نفرشان پذیرفتند که با ما همکاری کنند. ما از خدا می‌خواستیم که نیروها از اهالی کندوان باشند، چون الان برای نیروهایی که از <اسکو> تا این جا می‌آیند، سرویس گذاشته‌ایم و هزینه رفت‌وآمدشان را برعهده گرفته‌ایم که این خود در زمستان‌ها کمی دشوار می‌شود.

جامعی سپس درباره ظرفیت پذیرش هتل می‌گوید: با ۱۰ اتاقی که فعلاً دراختیار داریم و تمام امکانات رفاهی را هم دارد،‌ اگر تخت اضافی برای اتاق‌ها نگذاریم،‌ می‌توانیم ۲۶ نفر را پذیرش کنیم. ۲۶ نفر در ۳ نوع اتاق یا <کران>. اتاق‌های ۱۲۰ هزار تومانی که ۱۷ درصد سرویس‌دهی دارد. اتاق‌های ۱۸۰ هزار تومانی و کران‌های ۲۵۰ هزار تومانی که ۴ تخته‌اند و جکوزی دارند.

جامعی که ۲۸ سال سابقه هتلداری در هتل لاله تهران دارد، معتقد است که امکانات هتل کندوان از هتل لاله تهران خیلی بیشتر است.

یکی از آرزوهای دیرینه ی انسان یافتن شیوه ی زیستی مناسب و مورد علاقه ی خویش بوده است .سر پنا هی امن و متنا سب با امال  و آرزوهایش .در فضایی که خانه نام دارد و در کالبد ی عظیم تر بنام شهر جای می گیرد .

تاریخ شهر نشینی و شهر سازی در ایران گویای تهولات گسترده و عمیق در مقاطع مختلف زمانی خود است که انعکاس دهنده ی مجموعه شرایط حاکم بر فضای سکونتی وزیست انسان این سرزمین از یک سو و روابط حا کم بر تنشها ی فرا منطقه ای از سوی دیگر است .

تکوین نظا م شهر نشینی و شهر سازی نیز در گرو فهمیدن و تهلیل قانون های حاکم بر چهارچوب منطقه است.استفاده ازسیستمهای اطلاعاتی مختلف در زمینه ی شناخت شهر و شهر سازی و درک این اطلاعات و قیاس آن با شهر امروزی و نوع تمدن تاثیر گذار بر شهر کمک شایانی در اصلاح کالبد شهرهای رو به رشد امروزی دارد .

در باره ی چگونگی ارزشهای شهر سازی و معماری در ایران بحث های فراوانی وجود دارد که جنبه ی توصیفی دارد و تعداد آنهایی که به جنبه ی تشریهی و پاسخ به چراها بپردازد اندک است.

شهر نشینی در فلات ایران ریشه در تاریخ تمدن این مرز و بوم دارد و سابقه ی شهر نشینی در این کشور کهن به چهار سال قبل از میلاد میرسد .در میان شهرهای کهن ایران در مسیر دگرگونیهای حیات شهر،از قانونمدیهای خاص برای انسجام کالبدی وعملکردی شهرواستخوان بندی اصلی ان برخوردار بوده است.

شهر سازی ایران دارای اعتبار و هویت ویژه بوده و تا کنون نیز آثاری از ساختار و استخوان بندی کهن آن را می توان دید.ارتباط عمیق شکل بافت فیزیکی شهر با شرایط اجتماعی،اقتصادی و سیاسی ،شرایط رشد و توسعه شهرها را هموار نموده است و مردمان در رهگذر توسعه ای درونزا و تعامل تدریجی متغیرهای گوناگون ،راههای تعادل بخشیدن به وجوه مختلف حیات جمعی خویش را آموختند.

تجربیات اخیر نشان داده است که تاثیر مداخلات فضایی چه آگاهانه و چه نا آگاهانه در سازمان فضایی شهر تا چه اندازه چهره ی کالبدی شهر را تغییر داده است .

دریافت فرایند تهول تاریخی شهر و ادراک عوامل تاثیرگذاردر آن ،سبب می گردد تا شهر،که تا کنون در هر مقطع تاریخی منطبق بر زمان خویش بوده و با استفاده از نهوه ی تفکر و داده های علمی و دستاورد های فنی عصر به خود تهول بخشیده است.

امروز شهر از نظر قانونی مورد توجه قرار گرفته واز دیدگاه برنامه ای و توسعه ای به دست فراموشی سپرده شده است .

شهر مکانی شده متشکل از تعدادی خیابان و تعدادی ساختمان متا ثر از نوعی منطقه بندی عملکردی .شهر نه به عنوان تبلور کالبدی فضایی،سازمان و تشکیلات اقتصادی سیاسی و اجتماعی فرهنگی ،بلکه به عنوان تصویری از تصوری مجرد و فردی،متاثراز ذهن معمار یا مهندس مطرح میشود.

شهر ترکیبی میگردد از مجموعه های بس پراکنده ونا منسجم با ظاهری ناآشنا در ارتباط با معماری کاملا دگرگون شده ی کهن.

شهر

واژهای که امروز به عنوان شهر شناخته شده است،سیر تهول شهرگرایی و شهرنشینی و شهرسازی است که به عنوان شار در قبل از اسلام شناخته شده بود و اکنون با گسترش و پیشرفت  شارها به شهر تغییر نام داده است.

شهر یکی از قالبهای فیزیکی روابط اجتماعی ،اقتصادی،سیاسی جامعه است و تغییراتی که در روند شهرنشینی رخ میدهد تابعی است از تغییراتی که در زندگی اجتماعی،اقتصادی و سیاسی جامعه صورت میپذیرد.

تعاریف متعددی از شهر در بسیاری از کتب موجود که در باره ی آن بحث و برسی کرده اند وجود دارد.پاره ای از آنها به شرح زیر میباشد:

۱:شهر موجودیتی است انسانی،تاریخی،وابسته به سرزمین،تغذیه کننده ی سرزمین، و تغذیه شونده از سرزمین.

۲:شهر به عنوان نوع جامع تر و تکامل یافته تر یک مرکز مسکونی می تواند شناخته شود

۳:شهر بزرگترین واحد جایگزینی و سازمان بندی یک تمدن است.

شهر را در فارسی باستان خشت میگفته اند که به معنی پاد شاهی بوده است در اوستا هم این واژه به صورت خشتر آمده است که کلمه ی فارسی شهر نیز از آن گرفته شده است.

اولین تمدنهای اسکان یافته در ایران

قوم ایرانی قوم آریایی بودند که به سرعت در منطقه فلات ایران با غلبه بر محلیهای آنجا در ان فلات گسترش یافتند و پس از استیلای کامل به ایجاد برجها و باروها پرداختند که این برجها و قلعه ها پس از چندی به دهات و شهرهایی مبدل گردیدند.

این قلعه ها از نظر ساختاری به دو قسمت تقسیم میشدند  قسمتی مخصوص حشم و حیوانات و قسمتی به خانواده ها اختصاص داشت.

در شرایط حاضر هنوز سکونت گاه هایی مانند قلعه ی (عقدا) وجود دارند که مردم فانوسی را در هنگام شب در بالای تیر میاویزند و آن را نشانه و مظهر تمدن و وجود یک شهر میدانند .

((کنت دوگینودر مورد نحوه ی بنای شهر ها به دست آریاییها چنین میگوید :محل اقامت خود را از روی یک نقشه بنا میکردند که به وسیله ی مذ هب تقدیس شده و تجارب اجدادی به آنها اموخته و توصیه کرده بود و از آن نقشه به هیچ وجه تجاوز نمیکردند اول یک محوطه ی مربعی را رنگریزی مینمودند به طول یک میدان ( یعنی آن مقدار فضایی که است را به تاخت بیاندازد) و در وسط آن آتشی مقدس را میافروختند که به منزله ی حافظ حقیقی مکان بود و برای احتیاجات مادی خود از آتش استفاده می کردند و با کما ل دقت و مواظبت شب و روز آن را محترمانه حفظ میکردند وهرگز نمیگذاشتند خاموش بشود))

شوش

داریوش پس از سازمان دهی دربار شاهنشاهی بر آن شد تا کاخهای با شکوهی پدید آورد که نمایانگر نیرو و گستردگی فرمانش باشد داریوش تخت پدیدآورد یکی در پارس شهر و دیگری در شوش ، پارس شهر،  پایتخت اصلی هخامنشیان بود  شوش یکی از کهن ترین شهر های جهان است که پیشینه ی زندگی در آن به پنج هزار  سال پیش از میلاد مسیح بر میگردد این شهر حتی در روزگار هخامنشی شهری باستانی به شمار میرفته است و از این رو این شهر مرکز کشوری با فرهنگ کهن بوده است .

مادها

ماد ها اولین اقوامی هستند که گذر تاریخی خود را از مرحله ی جوامع ساده ی روستایی به جامعه ی شهری تبدیل کردند و اولین شهر های قدرت در فلات ایران ( هگمتانه – هکمتان-  همدان )

در دوران ماد ها نقاط مستحکم و دژگونه ای وجود داشت که نقاط مسکونی در اطراف آن به صورت کوچک شکل و سازمان دهی داده میشد و تشکیل یک شهر را میداد و مردم در زمان احساس خطر به این دژها پناه برده و در حصار آن جان خود را حفظ میکردند.

دژ های مزبور ساختمان های محکمی بودند که بر روی ارتفاعات و سخره های طبیعی و یا راهی بر خاک ریزها و تپه های مصنوئی ساخته میشدند گرداگرد آن  لا اقل یک دیوار ( خار خار ) و یا گاهی چندین حصار متحد المرکز ( کی شسو) کشیده بودند .

از جمله ی آنها دژ مرکزی اکباتانا که با هفت دیوار متحدالمرکز محاط بوده که هر یک بلند تر از قبلی بوده است و به رنگ های سفید و سیاه و سرخ و آبی و زرد و قهوه ای و کنگره های نقره  فام و زرد فام بودند .

پارس

با ساختن اولین شار مادی الهام گرفته از شهر تپه های بین النهرین (زیگورات) شروع و با شکوفایی شار های پارسی در شوش ته اوج خود رسید.

پارس- هلنی

شار در این دوران مفهوم کمابیش الهاقی دارد گونه ای که هم بنیاد های شهر دولت هاییونانی را در خود دارد و هم مفاهیم شهر قدرت های ایرانی. نگرشی جدید که عمر آن  کمتر از یک قرن است.

پارتی

آغاز شهر نساء در ماوراء نهر و فیروز آباد در فارس به بیان پیچیده در شارهای دوران ماد و سازمان فضایی کالبدی قوام یافته ی شارهای قرن هفتم میلادی بدست می آید.

به طور کلی فرایند شهر نشینی سه دوره دارد :

۱:سیر تهول شهر نشینی و شهر گرایی و شهر سازی قبل از اسلام از قرن نهم میلادی آغاز و تا قرن هفتم میلادی ادامه می یابد.

۲:تهول شهر نشینی و شهر گرایی دوران بعد از اسلام با استقرار اولین حکومتهای مستقر داخل ایران شروع تا (۱۲۰۰)قمری (۱۱۶۵)شمسی (۱۸۷۶)میلادی عصر صنعت و شروع قاجار ادامه دارد.

۳:دوران معاصر با استقرار حکومت قاجار در ایران شروع و تا سال (۱۳۵۷) شمسی (۱۹۷۹)میلادی ادامه مییابد.

بنیادهای فلسفی و اساطیری شهر ایرانی

اندیشه ی آرمان شهری بخشی از میراث فرهنگی دین و مرز و بوم ایران است و با رنگ بوی فرهنگ ایرانی پدید آمده است  و از دیرینه ترین روزگاران آغاز شد و به دوران اسلامی اندیشه ی آرمان شهری در ایران باستان در دو مرحله در خور بررسی است

۱- دوران اساطیری بناها

۲- دوران تاریخی

د ر دوران اساطیری میتوان از بناهای ور جمکرد-گنگ دژ – کاخ کیکاووس -کاخ افراسیاب – فرشکرد را نام برد.

در دوران تازیخی میتوان عصر بهرام پنجم – عصر زرین انوشیروان را نام برد .

تفکر آرمانی عموما در دو حوزه رخ میدهد این دو حوزه که متکی به بنیان های اساطیری هستند بستگی گسست نا پذیری با یکدیگر دارند.

۱- روابط بی نقص و زیست آرمانی نفوس درون شهر که خود از اسطوره ی عصر زرین یا هتوط نخستین مایه گرفته است در عصر زرین انسان ها در نظمی متعالی ، بدون مرگ و زوال، وبا مراتبی شکل یافته نهادینه شده میزیستند

۲- شکل آرمانی شهر که خود تجسمی از آرمان شهر های مثالی و مینوی بر روی خاک ارض مثل و زمین معنوی همچون آتلانتید و ورجمکرد در عالم اسطوره ها و در نهایت تصوری از ملکوت آسمانی و بارگاه کبریایی ایزدان بوده اند.

شهر به طور مجرد و فارغ از نمونه های واقعی، مکانی مقدس است حتی مکان های سنگلاخ و  صحاری نا مسکون برای گذشتگان تعابیری داشته است ( میر چا الایده مینویسد: جاه های کبیری و بیابان هایی که دیو لاخند ، زمین های ناگشته ، دریاهای ناشناسی هستند که هیچ ملاحی تا کنون یارای خطر کردن در آن را نداشته است.

شهر رومی بیانگر تصویری آسمانی در زمین بوده ومحور جهان را در بر گرفته و جهان در این شهر به چهار بخش تقسیم میشده است.

شهر مقدس بوده و به شیوه ای خاص و  طی مراسمی مشخص و پیچیده پایه گذاری میشده است .

با تطهیر و تقدیس زمین شهر به وجود میآمد.

این عملیات برای تعیین حدود شهر انجام میگرفت و مهمترین قسمت این مراسم هنگامی بود که موسس شهر نخستین شیار را در زمینئ ایجاد میکرد .

میر چا الیاده مینویسد : در وحله ی نخست واقعیت محل بنا از طریق مراسم تقدیس زمین یعنی تبدیل آن به یک مرکز تضمین میشود ، سپس به اعتبار کار ساختمان به وسیله ی تجدید آیین قربانی بغانه ای که در آغاز بر گزار شده تایید و استوار میگردد .

قرار گرفتن شهر های باستانی بر روی صفحه ها ، تشخیص آن را بر سطح نمودار ها میساخت. حصار شهر را از قوای اهریمنی جدا میساخت و صفه نیز آن را به آسمان – ملکوت -نزدیکتر میکرد .

انگاره ی قدسی شهر بدون ربط آن با سرزمین معنوی و مقدس کامل نخواهد بود تقدس شهر با تقدس سر زمین ربط کامل دارد . آرمان شهر های ایرانی بر خلاف نمونه های یونانی آن نیروی خود را نه از خرد تعقل فلسفی ، که نتیجه ی غور فلسفه ی یونانی در مفاهیم اخلاق، عدالت و مدنیت بود ، بل از ادراک اسطوره ای و راز آمیز نسبت به جهان هستی اخذ کرده میشد .

به طور کلی کالبد شهر را میتوان چون کالبد انسان پنداشت، چون این دو هر دو تصویری فشرده از عالم کبیر هستند. از انجا که عالم کبیر ، جهانی نظم یافته و منظومه ای متعالی است ، عالم صغیر نیز می باید تصویری از همان نظم مثالی باشد . اعتدال مزاج های بدن و اعتدال مراتب اجتماعی در شهر  همسان هستند و این حکمت اشراقی نمودی بارز دارد .

سازمان یابی فضاها و طراحی سیستم شهری

عواملی که در سازمان یابی فضای شهر در ایران موثر است به ترتیب :

۱-ساختار اجتماعی، اقتصادی، سیاسی  که اولین و مهمترین عامل بوده و با پیدابش تدریجی جامعه ی طبقاطی و شکل گیری ساختار اجتماعی، اقتصادی ، سیاسی ، برده داری ( به ویژه در اروپا) دولت شهر های متکامل تکامل تدریجی زندگی اجتماعی بشر و پیدایش جوامع طبقاتی و دولت ظهور و تکامل ادیان  و پیدایش و تو سعه ی تجارت ، فضا ه های جدیدی چون کاخ ها ، زیارت گاه ها ، معابر  و انبار ها را به وجود میآوردند و در دوران برده داری سبب پیدایش دولت شهر های برده دار و رشد شهر نشینی و زندگی شهری شد.

۲-ویژگیهای خاص ایران ، ایران بین شرق و غرب قرار گرفته و تاثیر تمدن های مجاور یونان ، روم ، عرب ، مغول ، و غیره بر ایران در شکل شهر نشینی و فرم کالبد شهر های ایرانی بی تاثیر نبوده است .

۳- تقسیم کا ر اجتماعی، تقسیم اجتماعی کار یعنی تفکیک تجارت از کشاورزی و پیشه وری و غالب شدن این فعالیت در یک واحد فضایی سبب پیدایش شهر تجاری میگردید که خود تاثیر فروانی بر سیستم شهر ها نهاد.

۴- ساخت سیاسی شهرها ، چگونگی تقسیم ماضاد اجتماعی در هر جامعه تاثیر مستقیم بر نحوه ی پراکندگی و رشد تجمعات دارد و چون ماضاد حاصل از جامعه عمدتا به دست حاکمیت میرسد و توسط آن هدایت و تقسیم میگردد نقش اساسی حاکمیت و چگونگی سیاست آن در این رابطه طرح میگردد.

۵- نقش راه ها به عنوان کالبد فیزیکی ، شبکه ی راه ها بر سازمان یابی فضا تاثیر مستقیم چرا که از نظر اقتصادی راه ها به عنوان زیر ساخت لازم برای جابجایی ما زاد اجتماعی و ثروت جامعه طرح میگردند و برای تجارت در زمینه ی نظامی و کشور داری و اعمال حاکمیت و حفظ امنیت مورد استفاده و توجه قرار دارند .

طراحی سیستم شهری در رابطه با شهر ایرانی همواره جایگاه ممتاز خود را بر پایه ی تعامل و همبستگی متقابل انسان ساکن با فضای زیستی خود حفظ کرده است .

اگر بخواهیم از سیمای شهر ایرانی پرده برداریم در پنج مهورمیتوانیم آن راطتقه بندی کنیم :

۱- ویژگیهای محیط زیست فیزیکی

۲-ویژگیهای اجتماعی،فرهنگی،ارزشی

۳- ویژگیهای سیاسی و اداری

۴- ویژگیهای اقتصادی

۵- تجارب تاریخی و هم زیستی یا انتزاع فرهنگی

این عوامل به گونه ای زنجیره ای به یکدیگر متصل بوده و در مقاطع زمانی، در فرایند تحول نظام شهر نشینی ، دولت را سامان داده و شهر را ایجاد کرده اند .

دوره های شهر نشینی و شهر سازی در ایران

۱- قبل از اسلام: تا قرن هفتم قبل از میلاد ( مادها ) ، از قرن هفتم تا چهارم قبل از میلاد( هخامنشی) ، قرن سوم قبل از میلاد تا قرن دوم میلادی ( سلوکیان) ، قرن دوم تا سوم میلادی( اشکانیان) ، قرن سوم تا هفتم میلادی ( ساسانیان).

۲- بعد از اسلام: اول تا چهارم هجری ( هفت تا یازده میلادی آل بویه ) ، قرن چهارم تا هفته هجری (یازده تا چهارده میلادی ) ، قرن هفتم تا یازدهم هجری ( چهارده تا هفدهم میلادی ) ، قرن یازدهم تا سیزدهم ( هفدهم تا نوزدهم میلادی صفویه – زندیه – قاجاریه ).

استخوان بندی و شالوده ی شهر

همگام با شکل گیری شهر استخوان بندی اصلی آن نیز شکل میگیرد .

در میان شهر های کهن ایران زمین نمونه های بسیار زیادی را میتوان دراقصی نقاط آن یافت که در سیر دگر گونی های تاریخ حیاط خویش از قانون مندی های خاص برای انسجام کالبدی و عملکردی شهر و استخوان بندی اصلی آن طبعیت نموده اند شهر های سنتی ایران دارای اعتبار و هویت ویژه ای میباشد و اکنون نیز اثاری از ساختار و استخوان بندی کهن آن را میتوان دید و الگوی ساختاری آن علی رغم تفاوت هایی در جزئیات از یک خصوصیات کلی پیروی میکند .

با رشد تدریجی شهر و توسعه ی محله های مسکونی به مرور استخوان بندی شهر موقعیتی مرکزی در شهر میابد و در مرکز ثقل آن واقع میشود .

ساختار کالبدی استخوان بندی شهر غالبا تابعی از ساختار کالبدی شهر است هم چنین هسته ی اولیه ی استخوان بندی شهر در محل تلاقی را ه های اصلی منطقه ای و تجاری شکل میگیرد .

نحوه ی انتظام عناصر در یک مجموعه یا هسته از استخوان بندی، تا حدی تابع کار بری آن نیز بوده است کار بری های حکومتی ، دولتی و فضاه های تشریفاتی آنها اغلب به صورت منظم و مرکزی و کاربری های تجاری به صورت خطی و کار بری های فرهنگی- مذهبی به صورت هسته ای با انتظام گروهی حول یک فضای باز منظم یا به صورت پرانده و نا منظم تشکل میابد .

بافت کل محدوده ی استخوان بندی شهر اغلب پیوسته و منسجم میباشد و مجاورت بافت های متنوع و افزایش کیفیت فضایی آن منجر میگردد دسترس داخل شهر به محوطه ی استخوان بندی از تمام نقاط شهر از نظر مسافت متعادل بوده و محله های شهر توسط راسته ی اصلی محله یا مستقیما به ستون فقرات شهر دسترسی داشته و از طریق آن با کلیه ی عناصر ارتباط بر قرار میکند .

فضای باز اصلی و استخوان بندی شهر از آن رو که در مشخصه های مختلف فضایی و عملکردی آن موثر واقع شده و به عنوان کانونی برای تجمع فعالیت های انسان دارای اهمیت بوده و خود در مقاطعی به عنوان یک عنصر از عناصر استخوان بندی شهر به شمار میرود الگوی ترکیب کار بری های شهری و همجواری آنها با یکدیگر به لحاظ تاثیر در کیفیت و کارایی عملکردی استخوان بندی اصلی شهر اهمیت بسزایی دارد .

در شهر های ایرانی سیر تحول و تغییرات استخوان بندی اصلی و قانون مندی های ویژه ی آن از این نظر حائز اهمیت است البته باید توجه داشت که میزان کارایی و مطلوبیت استخوان بندی شهر تا حد زیادی مدیون هماهنگی کالبد و مشخصات فرم و فضا با فعالیت های انجام شده در این فضا میباشد.

در نهایت احداث شبکه های جدید خیابان ها منجر به گسیختگی استخوان بندی شهر شده و از نقش و اهمیت این مجموعه و عناصر آن کاسته است .

روند شکل گیری معماری به عوامل و پدیده هایی که در شکل گیری معماری موثر میباشند دو دسته اند:

۱- عوامل و پدیده های درونی

۲- عوامل و پدیده های بیرونی

عوامل درونی شامل پدیده های عمومی و فرهنگی بوده که تاثیر آنها در مجموع موجب پیدایش نوعی معماری ملی ، منطقه ای یا معماری متعلق به یک حوزه ی فرهنگی میشود هم چنین عوامل و پدیده های بومی که تحت تاثیر خصوصیات جغرافیایی ، اقلیمی ، زبانی و غیره میباشد در نوع معماری و چگونگی شکل گیری آن موثر هستند و ویژگی های آنان عبارت است از:

۱-مشخصات کالبدی

۲- مشخصات عملکردی و سیر تغییرات

۳- ویژگی های فضایی و بصری

۴-هماهنگی فرم ها و فعالیتها

عوامل بیرونی آن گروه از عواملی هستند که از حوزه های فرهنگی و معماری دیگر بر روی یک معماری یا فرهنگ تاثیر میگذارد .

شهر سازی ایران و بهره گیری آن از طبیعت

عمده  ترین ویژگی شهر سازی در ایران چه  پیش و چه بعد ازاسلام ، شکل گیری و ساان دهی  شر بر اساس  نقشه  و طرح  های  جامع است . این پدیده چه در مورد روستا ، شهر ها و قلعه ،شهر ها و یا قلعه های دفاعی گسترش داده شده ، یعنی روستا وقلعه های رشد یافته  وبه شهر تبدیل شده و چه  درمورد شهر های تازه بنیاد یافته ،در هر دو مورد قابل  توجه و شناسایی است .

در کار مکان یابی  شهر ها کوشش بر این بوده تا گذشته از دسترسی به آب ، بخش های مختلف  شهر  از  چشم اندازی  هر چه گسترده تر  نسبت به طبیعت خود برخوردار باشد کوشش شده تا سطح شعر نسبت به زمینهای پیرامون  بلند تر باشد تا هم دید بهتری داشته و هم از سیلابها در امان بماند .  برای بنای  شهر  نخست اقدام به ایجاد  صفه گسترده و سیعی شده است که یکی از کهن ترین نمونه های آن بنای شهر شوش در دوران ایلامی  است که بر فراز تپه ای طبیعی  و دست ساز بنا گردیده بود . معماران دوران هخامنشی نیز با بهره جستن از همان صفه بلند  طرحی  نو بر آْن در انداتختند .

گزینش جایگاههای  به فای پیرامون در مکان یابی  شهر ها پدیده ای  است که از دوران  ایلام به بعد در عمده  موارد با آن برخورد داریم .

شهر های دوران اشکانی  به روشنی  بیانگر این ان است که دهها شهر اشکانی  در این منطقه همه بر سطحه هایی که از بیست تا پنجاه متر نسبت به پیرامون خود بلند تر بوده اند ، بنا شده است . در طرح شهر های ایرانی چه در شکل دایره ، چهار ضلعی نزدیک  به منظم ونامنظم  در عمده  موارد کوشش بر این بوده که شبکه  اصلی به چه صورت شطرنجی و چه شعاعی  مناسب  ترین دید را از طبیعت به دست دهند و طبیعت پیرامون  با حجم های معماری ماسک و پوشانده نشود  پدیده ای که درمعماری لبجام گسیخته و بی ضابطه کنونی شهرها  وارون آن را شاهدیم .

پیوند بافت شهر و کالبد معماری آن با فضاهای سبلز درون شهری ویژگی دیگر  شهر سازی ایرانی  است که  نشان  دهنده و شناخت درستمعماران دورانهای  مختلف این سرزمین  ازتأثیر در پردیده گیاه و آب بر زندگی انسانها است . در شهر ستزی ایرانی دست کم  از عهد ماد ها  پدیده باغسازی درون شهری با نان پردیس بر خورد می کنیم  .  طرح دل انگیز باغ – شهر پاسارگاد  در اغاز دوران هخامنشی رامی توان به عنوا ن نمونه ای  چشمگیر ازکهن ترین شیوه شهر سازی  با تکیه بر فضاهای سبز بر شمرد . این شیوه در  تمامی دورانهای تاریخ شهر سازی  و معماری ارانمورد توجه قرار دارد . باغ – شهر های سمرقند  و هرات در عهد تیموریان از نمونه های شکوهمند این شیوه شهرسازی هستند که درگسترده  های عظیم بنیاد گرفتند و شرح زیباییها  و طراوتشان در بسیاری از سفر ه نامه ها و اسناد تاریخی و مینیاتورهای الگوی شهرسازی مورد توجه شهرسازان قرار داشت .

ایجاد  نهر ها و جویها ، حوضچه ها و پهنه های کم عمق و استخرهای وسیع و برکه ، در فضاهای شهری درپیوند  با فضاهای سبز  در بیشتر شهرهای ایران از کهن ترینزمان به عنوان عاملی اساسی وتکمیل کننده فضاهای سبز و جلوه بخشیدن با بافت و شبکه بندیهای محله های شهر وحرکت وگردش آب ، نقش تعیین کننده ای بر عهده داشته است .

موارد شهرسازان بر آن  بوده اند  تا باجریان آب در شبکه های شهری طراوت  و سر زندگی را به باشندگان آن ارزانی بدارند و آنها به تأثیر  آب روان وغلطان و شفاف که با تابش خورشید بر روی آبشارهای کوچک سینه کفتری ، گوئی  پولک های طلائی بر سطح شهر می پاشیدند به عنوان  جریان زندگی و زمزمه ای دل انگیز بر مردم شهر توجه داشتند و آن را به عنوان عاملی آرام بخش در مسیر گذر کنندگان شهر ایجاد کرده بودند .

در شهر سازی ایرانی باتوجه به ایجاد مکانهای باز ومیدانهای وسیع در پیرامون  و مرکز شهر ومحله ها از اهمیت بسیار برخوردار بوده است .

پدیده میدان به اعتباری به عنوان مهم ترین بخش از بافت منطقی وموفق شهر و ارزش برای آن قائل هستم .

بافت شهر های چنان بود که مردم شهر در مسیر کار و ا بازگشت به خانه بادیگران درفضاهائی  همگانی بر خوردو دیداری پیدا می کردند . شهر سازی ایرانی هوشمندانه این فضاهای باز را به منظور تماس مطبوع مردم شهر دراندازه ها و جایهای ایجاد کرده بودند .

تقسیم شهر به بخشهائی با عملکردهای مشخص چه پیش وچه بعد  ازاسلام از ویژگیهای چشمگیر شبیه سازی  ایران است که در پیوندی آگاهانه با شرایط  سیاسی ، اقتصادی و فرهنگ حاکم بر جامعه به وجود آمده و دگرگونی یافته است .

شهر سازان و معماران ایرانی شهر را در خدمت آسایش و نشاط و راحت مردم شکل می بخشیدند و تناسب ها و حجم ها و کاربرد مصالح در کالبد معماری  شهر درجهت ایجاد فضاهایی شادی آفرین و شکوهمند ایجاد می گشت نه برای سر کوب مردم و القاء حس نا چیز بودن وحقیر شمردن آنها ، مجموعه های مشترک معماری با بافت پیرامونشان  تناسب داشتند .چنان بودند که قدرت کشش انسانهائی که به سوی آن مجموعه ها می رفتند و یا از آن باز می گشتند را داشتند . فضاهای بر بسته  مجموعه به طور عمده همراه با فضاهای روباز داخل و فضاهای سرسبز پیرامون طراحی می شدند. همه بازارها در پیوند با سراها وسیع جانبی برخودار ازصحن های گسترده وبه طور عمده دارای باغچه و درخت و حوض قرار داشتند و دسترسی هاچنان بود که برای رفتن از یک سو به سوی دیگر گذر کنندگان می توانستند پی در پی از فضاهای بسته و باز بگذرند .

شهر در خدمت  جامعه و مردم بود و نه مردم در اسارت شبکه و بافتی سر در گم و حجم هایی بی روح و خشن و سر گوبگر ونفس گیر . در یک جمع بندی کلی ، باشندگان  ایران زمین در طول تاریخ ، در سامان  دادن به زیستگاههای خود با طبیعت ومحیط پیرامون ، از ایرانزمین در طول تاریخ ، در سامان دادن به زیستگاههای خود با طبیعت ومحیط پیرامون ، از  برخورد سلطه گرانه ودرهم کوبنده پرهیز داشته اند وهوشمندانه کوشیده اند تا با ایجاد هماهنی  وهمخوانی ، مطلوبترین  شرایط را پدید آورند. به عبارت دیگر شگفتی ها ، زیباییها ، تواناییها وشکنندگی های آن راهمه در کنار هم دیده اند وسپس با توجه  به شرایط وموقعیت های جامعه ونیاز های زندگی آمیزهای موزون وپاسخگو آفریده اند .

تغییر ساختار قدرت درایران و تغییر شکل شهر

از  میان  عوانلی که بع عنوان  متغیر مستقل بیشتر از همه شکل شهر را در طول تاریخ تحت تأثیر قرار داده می باید به ساخت  قدرت اشاره نموده ساخت قدرت و نظام حکومت مینیاتوری از ل روابط جامعه است که در ارتباط نزدیک با ساختارهای اجتماعی ، اقتصادی ، سیاسی  وحقوقی قرار دارد .  به طور نسبی تغییرات شکل شهر همزمان با تغیرات ساخت و نظام حکومتی است  در حقیقت تمام عوامل مختلف  سیاسی  شک دهنده دوره های مختلف معماری و شهر سازی در نظامهای حکومتی حاکم بر شهر می باشد .

یکی از دوره های بااهمیت در شکل شهر ایرانی  دوره ای است که مصادف با تغییر حکومت قاجار و به قدرت رسیدن رضا خان پهلوی است .  با آغاز قرن جدید  شهر ایرانی  به دوره ای جدید  وارد می شود که با گذشت زمان و روشن تر شدن وجوه عمده آن  می تواند  از آن به عنوان دورانی  جدید نام برد  و همراه با آن شاید بتوان ازسه دوران شهر نشینی : دوران قبل از اسلام ، دوران بعد از اسلام و دوران  بعد از اسلام و دوران معاصر در کشور نام برد . به هر حال با آغاز قرن جدید دورانی جدید  در شکل شناسی  و شهر ایرانی پدید آمد که اگر چه زمینه های آن از سالهای قبل با اقدامات میرزا تقی خان  انیر کبیر و همچنین انقلاب مشروطیت آغاز شده بود و لی بابه قدرت رسیدن  رضا خان  و متمرکز شدن ساخت قدرت حالت قطعی و مشخص افت به گونه  ای که اسفند (۱۲۹۹) را می توان سرآغاز جدید در تاریخ شهر ایرانی دانست .

تغییر حکومت در ایران اتفاق غیر معمول و جدیدی نیست شاید ایران را بتوان از این نظر یکی از کشور های کم ثبات  دانست .

تغییر شکل  در دو دههاول قرن حاضر که از زمان کابینه کودتای سوم اسفند با اقداماتی از قبیل سیم کشی خیابانها ، شن ریزی معابر و رنگ آنیز مغازه ها جهت نو سازی و زبیا سازی پایتخت آغاز شده بود و در سالهای بعد با بر تخت نشستن رضا خان  ابعاد وسیعی پیدا کرد .مجری و پسشتوئانه تغییر و دگرگونی شهر در این دوره دستگاه دیوان سالار نظامی -اداری جدید بود – در استانها و شهرستها نظامیان مجری تغییر ودگرگونی شکل و بافت کالبدی شهر ها بودند .  انتصاب نظامیان به سمت اداره امور شهر ها که علاوه بر نیروی فشار و سرکوب نظامی ، تجهیزات و وسایل نظامی ارتش را نیز پشتوانه اقدامات خود داشتند . شهر این دوره را عرضه دخالتهای سنکین و کالبدی تخریب ساخت .

از اولین ملاحظات کالبدی در این سالها باید از دوخیابان چلیپایی در بافت کالبدی شهر نام برد ( در تهران خیام و خیابان بوذر جمهوری  )  که بعدها تحت عنوان خیابان رضا خان به سرعت از مرکز شهر به سایر شهر ها و مراکز استانها انعکاس می یابد و در اولین اقدامات  دوخیابان چلیپایی بافتهای شهری  را از هم می درد .پس از احداث  خیابانهای جدید در سالهای بعد انگار خیابانهای عریض پدیدار شده و تحکیم می گردد .این اقدامات بدون هیچ طرح و مطالعه مدون و از قبل اندیشیده شدهای با چنان خشونت و سرعتی به اجراء  در می آید که بزودی خشم مردم ونمایندگان آنان را بر انگیخته ودر مقابل آن  سر به اعتراض می گذارد .

احداث خیابانهای جدید وتعریض معابر شهری در حقیقت یک جنبه ازاقدامات شهر سازانه  این دوره رادربر می گید که هدف  آن پاسخگویی به نیاز های آمد و شد جدید بود . جنبه دیگر از ملاخلات شهر سازانه این دوره به یکی دیگر از نیاز ها و ضرورتهای به وجود آمده دراین دوره  بارزترین تأثیر دستکاه بوروکراسی نظامی – اداری دولت بر شهر و سیمای کالبدی آن ظهور سازمانها و نهادهای جدید بود که مبایست به اعمال کنترل ونظارت دولت بر جامعه تحقق دهد . بنابراین این جهت تهیه زمین  ومکان  مناسب بری استقرار دستگاههای دولتی شهر سنکین تر از گذشته مورد مداخله و تخریب  قرار می گیرد . اما این بار مداخله نه به شکل خطی و به صورت تعریض معابر ، بلکه به صورت تخریب سطح های وسیعی از محلات شهر تجلی می یابد .در این ارتیاط  محلات متعددی ازسطح شهر محو می گردند . تا  مکان مناسبی استقرار عناصر دستگاه های جدید ایجاد گردد .

خریب محلات و بناهای  با ارزش شهر نه تنها اثر جبران ناپذیری بر سیمای کالبدی شهر بر جای می گذارد و آن را از معنی ، هویت و ارزشهای تاریخی و فرهنگی خود جدا می سازد ، بلکه شکل بندی اجتماعی و فرهنگی قشر ها و طبقات مختلف شهری رانیز تحت تأثیر قرارمی دهد و آن را دگرگون می سازد .

یکی از تغییرات عمده ای که کل شهر در ایندوره پیدا کرد برون کرایی بیشتر شکل سیمای کالبدی فضاهای شهری است .

درساختار  فضایی – کالبدی شهرایرانی ، خیابان فقط به عنوان تفرجگاه و مرکز تفریحی عملکرد داشت ولی دراین دوره  خیابان به طور  عمده نقش رفت و آمدی پیدا می کند و درسلهای بعد به همراه آن ،نقش تجاری ومرکز خرید و فروش می یابد .

یکی از دگر گونیهای عمده که در این دوره  در شکل شهر بخصوص تهران روی داد تغییر ودگرگونی ساختار فضایی – کالبدی شهر بود .  به طور  کلی ساختار فضایی – کالبدی شهر ایرانی  تا قبل از حکومت پهلوی  شامل سه قسمت  کهندژ ، شارستان و ریض بود .کهندژ مرکز حکومتی و سیاسی شهر ، شارستان محل تجاری ،مذهبی و مسکونی بود و در قسمت  ربض که بیرون برج و باروی شهر قرار داشت مزارع وباغات قرار داشتند .

با احداث اولین خیابانهای شهر قرار داشت مزارع و باغات قرار داشتند .  با احداث اولین خیابانها و به منظور تأمین عبور و مور سواره که سراسر  پیکر شهر رادر اویل قرن در نور دید ، وتخریب برج و بارو دوروازه های شهر ساختار فضایی – کالبدی  سنتی شهر که طی قرون و سالها خود را تاقرن حاضر کشانده بود به یکباره فروریخت . اگر  در گذشته رشد. توسعه شهر در درون  دیوار هایشهر به صورت طبیعی و ارگانیک   شکل  می گرفت . این بار با فروریختن  دیوار باروی شهر در جهت خیابانهای جدید احداثی به  هر سو گسترش  یافت .

یکی دیگر از دگرگونیهای عمده ای که در این دوره درساختار کالبدی و سازمان فضایی شهر بخصوص تهران ، روی داد تغییر ودگرگونی در ساختار مرکزیت شهری بود . در این دوره از  یک طرف با تخریب سطح های وسیعی از محلات شهر و همچنین بریده شدن بازار توسط خیابانهای جدید و تضعیف  گشتن نقش عملکرد بازار به عنوان  مهم ترین  عامل انسجام  دهنده  به مرکزیت شهری درایران ،مرکزیت قدیمی  شهر به شدت آسیب دیذ و ضعیف گردید.

شهر امروزی

برسی عوامل بوجود آورنده ی رشد شهر امروزی باید بین نیروهای محرک توسعه ی شهرهای مدرن و وسعت بی سابقه ی امروزی آنهایی که موجب ایجاد و گسترش شهر قبل از انقلاب صنعتی گشته اند تمایز قائل شویم.

تضا د بین اندازه ی شهرها در دو مقطع انقلاب صنعتی و قبل از انقلاب صنعتی دلیل بر وجود دو تکنولوژی متفا وت است و تحولات پیچیده ی اقتصادی وقتی که اساس انقلاب صنعتی بودند موجب تغییرات عمیقی در اندازه ی شهرها و نسبت جمعیت ساکن در آن و آهنگ رشد شهر نشینی شد.

تحولات فرهنگی و اجتماعی متا تر از مدرنیسم ،گسترش سریع شهرها و پیدایش کلان شهرها را موجب شدو تغییراتی در فضای کالبدی شهرها بوجود آورد.

اساسا شهر تبلور فضایی عملکردهای انسانی و در راستای برطرف کردن نیازهای او میباشدو در هر دوره ی زمانی با توجه به داشتن علم بشر نیازها و خواسته های او شرایط اجتماعی و اقتصادی و ایدئولوژیکی و سکونتگاههای او بوجود می آید.هر چند دربرهه هایی از زمان دربعضی تفکرات شهرمایه ی بدبختی بشر شناخته شده است.

اولین سکونتگاهها به شکل روستایی و سنتی بودند و جدیدترین آنها یعنی ابرشهرها بیش از ده ملیون نفر جمعیت دارند.

با شکلگیری انقلاب صنعتی بخش صنعت پیشی می گیردو بخش کشاورزی رابه رقابت فرامی خواند در این میان بخش کشاورزی نیز تکنولوژی صنعت را به خدمت میگیرد و در اینجا نیروی مازاد بخش کشاورزی راهی جز پیمودن مسیرشهر و انتخاب اشتغال صنعت را به عنوان نیروی کار و در واقع کارگر روزمزد ندارد با شدید تر شدن این موضوع روند و تمایل به شهر نشینی شتاب گرفته و شهر متراکم و آلوده می شود.

انقلاب صنعتی اروپا آغازگر و عامل اصلی دگرگونی در همه ی عرصه های زندگی گردید اشتغال زایی شهرهای بزرگ عامل جذب جمعیت و در پی آن رشد جمعیتی و کالبدی شهر شد و روند منظم و تدریجی توسعه شهر را به رشدی سریع وشتاب زده و بی برنامه هدایت کرد.

شهر امروز درگیر مسائل و پیچیدگی هایی است که در گذشته اصلا مطرح نبوده اند و یا چهره ای بسیار متفاوت داشته اند .امروز شهرو شهرنشینی گستره ی مفهومی و کاربردی بسیار پهناوری دارد که نیروهای حاصل از این مفاهیم و کاربردها چهره ی شهر را به شکلی بسیار متفاوت از شهرهای پیشین درمی آورد.

امروز شهرها در برخورد با پدیده های صنعتی در موضع انفعال قرار گرفته و برای پذیرفتن آنها ساخته و پرداخته نشده اند و همین امر هم سبب شد تا این مظاهر صنعت جایگاه مناسب خود را در محیط زندگی نیابند و اجتماع نا هماهنگی از عوامل و نیروها و نیازهای گوناگون پر شمار پدید آید.

یکی از مشکلات شهرهای امروز نا مناسب بودن طرح و فرم خیا با نها و مشکلات عبور و مرور میبا شد .بی هویت بودن سیما و فرم شهر موجب بی هویتی و ناخوانی ورودی شهر گشته و چهره ی عملکردی شهر را نا هنجار جلوه میدهد .و به طور کلی نا رضایتی جامعی را در مقایسه با شهر قدیمی به وجود آورده است.

دیدگاه قرآن به سیمای شهر

قرآن کریم که در اختیار مسلمان و غیر مسلمان قرار داد برای خود یک چهره جغرافیای شهری خاصی را ارائه می نماید .

شهر های نخستین پایگاههای تمدن و مدنیت هستند به طور طبیعی انبیا وپیامبران جاهای پر  جمعیت و کانونهای شهری را به عنوان پایگاههای تبلیغ و ارشاد مردم ورسانی دین الهی  بر می گزینند ، بنا ایناصل ، طبیعی خواهد بود که درقرآن کریم درضمن بیانحرکت توحیدی انبیا، برای  اصلاح جامعه  از اماکن و شهر هایی سخن بهمیانآید که محل دعوت انبیاء کرام بوده است .

از جمله شهر های که درقرآن از آنها نام برده شد عبارتند از :

۱- مصر : در قرآن کریم پنج مورداز واژه مصر سخن  به میان آمده است  .

۲- مدْیَنْ : از شهر هایی که در قرآن  از آن زیاد سخن رفته شهر « مدْیَنْ » است .قرآن ۱۰بار از این شهر نام برده  .  مدین  نام شهر  حضری شعیب و قبیله اوست  و موقع  این شهر در مشرق  عقبه است .  نام آن شهر اکنون « معان » است  و مورخین مسافت جزیره سینا تا حدود فرات را نیز مدین می نامند .

۳- بابل : درقرآن کریم فقط یک بار از شهر بابل سخن رفته و آن درسوره بقره  است .  کشور بابل دارایشهر های مهمی بوده که نام قسمتی از آنها ازاین قرار است :

بابل – اکتز یفون -  ارک – اکد – بورسیبا – سلوکیه  – کلنه -  صفیره – ایوپولیس – اور

مشهور ترین بناهای شهر بابل برج معروف و قصر سلطنتی  سمیرا میس و نبوکد نضر و برج ثمرود وباغهای معلق چند طبقه  و رصد خانه بزرگ ومقبره  بعلوس است که شرح عظمت و استحکام  و زیبایی بنا وعجایب ومهندسی آن در خور توجه است .

۴- موتفکات : موتفکات  شهر های قوم لوط می باشندومعنی موتفکات منقلبات است واز آن جهت شهر ها بهای نام خوانده شده که منقلب واژگون شده است .

قوم لوط در پنج شهر مجاور با هم در کرانه « بحرالمیت» زندگی می کردند و نام آن شهر ها چنین است:

۱- شهر سدوم : که اکنون « اسدم » نامیده می شود ومحل آن بر فراز کوه نمک در جنوب غربی دریای لوط است وارتفاع دریا صد تا صد وپنجاه قدم است و قطعه های بزرگ نمک از قله و اطراف آن سرازیر می شود و این شهر مرکز بلاد قوم لوط بوده است .

۲- شهر عموره : که اکنون ( عمریه » نامیده می شود این شهر در سمت جنوب بحر لوط واقع بود .

۳- شهر « صبوییم »

۴- شهر « آدمه »

۵- شهر صوغر : این شهر از عذاب در امان ماند پس از هجرت از شهر سدوم به آنجا رهسپار شد . ونام کنونی آن « ذرعا» است و فاصله آن تا سدوم سه میل است .

۶- شهر ارم : درقرآن فقط یکبار از شهر ارم سخن به میان آمده  . « عاد » همان هدورام تورات است .  برخی از انشمندان  ارم همان  دمشق است زیرا این شهر یکی از مهمترین مراکز آرامیان  بوده است . و این شهری است که عاد ساخته و لی سخنی است  که دلیلی برای اثبات آن نیست .

۷- حرد : حرد قریه ای بوده است . قرآن می فرماید  :

و غدوا علی حرد قادرین ( آیه ۲۵) و صبح کردنددر حالیه  بر حرد قدرت و سیطره داشتند .

۸- رقیم : در قرآن کریم یکبار واژه رقیم به کار رفته است  رقیم ازواژه عطیه است . رقیم  نام  دره  ای  است بین عقبان و آیله پایین فلسطینو از اقتاده  است که کفته : رقیم نام دره ای است که در آن کهف هست .

۹-  ( بعل ) = بعبلک : در قرآن صراحتا واژه  بعلبک نیامده  ولی از بت بعل شهر بعبلک  به خاطر آن بنیان گشته است سخن رفته است .

۱۰- بدر : در مورد ریه بدر در رآن فقط یکبار سخن کفاه شده  و آن قریه ای نزدیک مدینه است .

۱۱- حجر : نام حجر در قرآن کریم آمده است . حجر نام دیار ثمود است در وادی القری میانمدینه  و شام می باشد . ( قتاده گفته ) : حجر نام ده یا بیابانی بوده است .اصحاب حجر که مردمی نیرومتد بودند ودر دل کوهها برای خود خانه های امنی ساخته بودند .

۱۲-  ‌( القریه ) = انطاکیه : در قرآن بهجای  واژه انطاکیه « القریه » آمده است .  منابع اسلامی نام شهر اصحاب القریه را لطالیه ذکر نموه اند. انطاکیه نام یکی از شهر های قدیمسوریه است که ( نیکاتور ) در سال ۳۰۰ ق . م  آن را بنا کرده است . این شهر  در روز گار قدیم از حیث ثروت و علم و تجارت یکی از سه شهر بزرگ روم محسوب می شود .

۱۳- حنین : اسم حنین در قرآن یکبار آمده است . نام محلی است در بین طائف ومکه مکرمه . عزوه حنین یکی از غزوات بزرگ بود که جمعی از صحابه در آن به شهادت رسیدند .

۱۳- آیکه و ولیکه : درقرآن کریم چهار بار از اصحاب الایکه سخن رفته است ( سیوطی می نویسد ) : ایکه کشور قوم شعیب است و دومی و لیکه نام شهر آنها  اولی  نام ناحیه  آن می باشد.

۱۴- مکه : در قرآن تنها یک بار از شهر مکه سخن به میان آمده  .

۱۵- بکه : بکه اسمی برای مکه است که کویند  : باء بدل میم قرار گرفته و ریشه آن از نتمککت  العظیم  یعنی مغز استخوان را مکیدم و تمکک الفصیل ما فی ضرع الناقه یعنی بچه شتر آنجه در پستان مادرش بود ،  مکید گرفته شده است .

۱۶- ام القری : این نام به عنوان اسمی برای مکه مکرمه دو بار در قرآن کریم آمده است . مکه را ام القر خوانند زیرا گویند اصل زمین آنجاست . بقیه زمینرا حق تعالی از او بیرون کشید .

۱۷- مدینه النبی : مدینه  ازشهر های عمده کشور عربستان سعودی و دومین شهر اسلامی از جهت عظمت و نقدس واقهدر شمال شرقی مکه در ناحیه حجاز می باشد . نام اصلی این  شهر یثرب بوده ولی پس از هجرت  رسول اکرم (ص) از مکه  به این شهر  مدینه النبی  و یبا مدینه طبیه گفتند .

۱۸- یثرب : در قرآن کریم یکبار اسم یثرب  به کار گرفته شده  . یثرب را در زمان جاهلیت غلبه می نامیدند . برای اینکه یهودیان بر عمالقه پیروز شدهبودند و مهاجرین وقتی وارد مدینه شدند اآنان نیز براوس و خزرج پیروز گردیدند ، سپس عجمها بر مهاجرین غالب گردیدند .

۱۹- بیت المقدس = مسجد الاقصی : در قرآن صراحتا از شهر اورشلیم یا بیت المقدس نام  نبرده  ولی از مسجد الاقصی که در آن شهر  واقع بوده در سوره  اسراء آیه نخست ، به عنوان مهمترین  مکان بیت المقدس  نام می برد  .

گردآورنده مهسا سلیمانی

اول از تلکابین استفاده کنید تا به ابتدای مسیر برسید.

اکنون راه را دنبال کنید.

مطمئن شوید که نرده را محکم گرفته اید.

مراقب نفر جلوی خود باشید.

در هنگام گذر کردن مراقب شخصی که از روبرو می آید باشید.

حالا فقط چند قدم به بالا بروید.

اینجا یک کم سراشیبی است پاهایتان را داخل سوراخ ها بگذارید.

چند قدم بیشتر نمانده است.

در نهایت به آنجا رسیدید.

رستوران

این رستوران در چین قرار دارد.

اگر توانستید به رستوران برسید غذا مجانی خواهد بود!!!

این فواره که فعلا نامی برای آن در نظر گرفته نشده است توانایی دارد که آب را به ارتفاع ۱۵۰ متر در هوا پرتاب کند ( تقریبا به ارتفاع یک ساختمان ۵۰ طبقه ) و ۲۷۵ متر در هوا پخش شود ( تقریبا طول دو زمین فوتبال ).

این پروژه ۲۱۸ میلیون دلاری ۲۵ درصد بزرگتر از فواره Iconic در هتل Bellagio لاس وگاس است.

مانند فواره بلاجیو فواره عمار نیز شامل شوی نور و صدا می شود و قرار است یکی از جاذبه های توریستی دوبی شود که تخمین زده می شود که سالانه بیش از ۱۰ میلیون توریست به این شهر جذب کند.

این فواره ۲۲۰۰۰ گالون آب را در هر لحظه به هوا پرتاب می کند و ۶۶۰۰ چراغ و ۵۰ پروژکتور رنگی در این پروژه نور افکنی می کنند.

این فواره هنوز اسمی ندارد و قرار است برای اسم گذاری آن مسابقه ای برگزار شود که برنده آن ۲۷۲۵۵ دلار پول می گیرد.

برنامه ریزی ساخت این فواره طوری است که در سال ۲۰۰۹ بازگشایی شود.

ترجمه شده توسط هانیه رضاخواه خادم

این یکی دیگه جدا شاهکاره. اسمشم دوستان گذاشته اند ” بزرگترین طنز معماری قرن “. جریان جرثقیلی هست که برای ساخت یک گنبد عظیم استفاده شده ولی به جای اینکه این جرثقیل کنار گنبد قرار بگیره وسط گنبد رو اشغال کرده. یواش یواش گنبد ساخته شده و آخرین قسمت گنبد که گذاشته شده همه کارگران و مهندسان اشک شوق ریختن تا یهو به نظرشون اومده اون چیه اون وسط و …

خدا می دونه چقدر هزینه صرف این گنبد شده. الان یک سال از این قضیه گذشته و هیچ کاری نتونستن براش بکنن به جاش ما به عنوان یک شاهکار ( بی نظیر ) می تونیم عکسهاشو نگاه کنیم و چند دقیقه جدا تفریح کنیم.

شرکت حریری و حریری یکی از شرکتهای پیشرو طراحی معماری در جهان در سال ۱۹۸۶ به وسیله گیسو حریری و مژگان حریری دو خواهر ایرانی الاصل مقیم آمریکا در شهر نیویورک تاسیس شد. فعالیت شرکت که به پژوهش و اجرای ایده های نوآورانه اختصاص دارد بارها در موزه ها، گالری ها و نهادهای معماری معتبر بین الملل از جمله موزه ملی ساختمان، موزه هنر مدرن، موزه معماری آلمان و موزه هنر مدرن بارسلون به نمایش درآمده است. چندی پیش طرح ارائه شده آنان برای دهکده المپیک ۲۰۱۲ به دریافت جایزه نائل آمد و نیز به عنوان یکی از فینالیست های مسابقه ۲۰۰ میلیون دلاری طرح جامع دهکده سنت مارک در تورنتو کانادا برگزیده شد.

پروژه های حریری و حریری به واسطه ادغام فناوری دیجیتال، استفاده نوآورانه از مواد و مصالح، حس درک فضا و چهارچوبهای اجتماعی ( یعنی عناصری که اغلب ناقض یکدیگر به شمار می آیند ) متمایز می نماید. برداشت ناب از مقوله ” نور و فضا ” و کاوشهای فلسفیشان درباره جوهره هستی، رهیافت اصلی آنان در همه طرح هایشان به شمار می آید.

پروژه های دفتر معماری حریری و حریری در سطح بین المللی شناخته شده، جایزه گرفته و به وسیله انتشار موناچلی منتشر شد.

درک و برداشت آنان از فرهنگ پویا، پرشتاب و گلوبال امروزی موجب پیدایش پروژه ها و پیش نمونه هایی برای معماری رویایی و آینده نگرانه هزاره جدید شده است. آنان یک تنه طرح ماده ای انقلابی به نام  ” بلوک دیجیتالی ” را ریخته اند که در ساخت دیوارهای شفاف مورد استفاده قرار می گیرد و قابلیت ارسال و دریافت اطلاعات را دارد. ” بلوک دیجیتال ” به عنوان یکی از فینالیست های ” جایزه نوآوری و ارتباطات ۲۰۰۰ ” ساعتچی و ساعتچی برگزیده شد و در نمایشگاهی مختص ایده های شگفت آور و متحول کننده ای که به صورت طرح یا ابزار در آمده یا کاربری عملی یافته اند به نمایش گذاشته شد.

برگرفته شده از مجله هنر و معماری شماره ششم

( طولانی ترین پل آبی جهان روز پنج شنبه (۱۲ اردیبهشت ۱۳۸۷ ) رسما در چین افتتاح شد )

به گزارش  روزنامه دیلی تلگراف این پل به طول حدود ۳۶ کیلومتر شهر جیانگ شینگ در نزدیکی شانگهای را به شهر بندری نیگبو در استان شرقی ژجیانگ متصل می کند.

گفته می شود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دلار برای ساخت این پل که مسیر شانگهای تا نینگبو را ۱۲۰ کیلومتر کاهش می دهد هزینه شده است.

ساخت این پل حدود ۴ سال به طول انجامیده است. شش مسیر عبور خودرو بر روی این پل تعبیه شده و رانندگان می توانند با سرعت ۱۰۰ کیلومتر در ساعت روی پل رانندگی کنند.

وصیتنامه کوروش بزرگ

اینک که من از دنیا می روم، بیست و پنج کشور جز امپراتوری ایران است و در تمامی این کشورها پول ایران رواج دارد و ایرانیان درآن کشورها دارای احترام هستند و مردم آن کشورها نیز در ایران دارای احترامند، جانشین من خشایارشا باید مثل من در حفظ این کشورها کوشا باشد و راه نگهداری این کشورها این است که در امور داخلی آن ها مداخله نکند و مذهب و شعائر آنان را محترم شمرد .

اکنون که من از این دنیا می روم تو دوازده کرور دریک زر در خزانه داری و این زر یکی از ارکان قدرت تو می باشد، زیرا قدرت پادشاه فقط به شمشیر نیست بلکه به ثروت نیز هست. البته به خاطر داشته باش تو باید به این حزانه بیفزایی نه این که از آن بکاهی، من نمی گویم که در مواقع ضروری از آن برداشت نکن، زیرا قاعده این زر در خزانه آن است که هنگام ضرورت از آن برداشت کنند، اما در اولین فرصت آن چه برداشتی به خزانه بر گردان .

مادرت آتوسا ( دختر کورش کبیر ) بر گردن من حق دارد پس پیوسته وسایل رضایت خاطرش را فراهم کن .

ده سال است که من مشغول ساختن انبارهای غله در نقاط مختلف کشور هستم و من روش ساختن این انبارها را که از سنگ ساخته می شود و به شکل استوانه هست در مصر آموختم و چون انبارها پیوسته تخلیه می شود حشرات در آن به وجود نمی آید و غله در این انبارها چندین سال می ماند بدون این که فاسد شود و تو باید بعد از من به ساختن انبارهای غله ادامه بدهی تا این که همواره آذوغه دو یاسه سال کشور در آن انبارها موجود باشد و هر سال بعد از این که غله جدید بدست آمد از غله موجود در انبارها برای تامین کسری خوار و بار استفاده کن و غله جدید را بعد از این که بوجاری شد به انبار منتقل نما و به این ترتیب تو برای آذوقه در این مملکت دغدغه نخواهی داشت ولو دو یا سه سال پیاپی خشک سالی شود .

هرگز دوستان و ندیمان خود را به کارهای مملکتی نگمار و برای آنها همان مزیت دوست بودن با تو کافیست، چون اگر دوستان و ندیمان خود را به کار های مملکتی بگماری و آنان به مردم ظلم کنند و استفاده نا مشروع نمایند نخواهی توانست آنها را مجازات کنی چون با تو دوست اند و تو ناچاری رعایت دوستی نمایی.

کانالی که من می حواستم بین رود نیل و دریای سرخ به وجود آورم ( کانال سوئز ) به اتمام نرسید و تمام کردن این کانال از نظر بازرگانی و جنگی خیلی اهمیت دارد، تو باید آن کانال را به اتمام رسانی و عوارض عبور کشتی ها از آن کانال نباید آن قدر سنگین باشد که ناخدایان کشتی ها ترجیح بدهند که از آن عبور نکنند .

اکنون من سپاهی به طرف مصر فرستادم تا این که در این قلمرو ، نظم و امنیت برقرار کند، ولی فرصت نکردم سپاهی به طرف یونان بفرستم و تو باید این کار را به انجام برسانی، با یک ارتش قدرتمند به یونان حمله کن و به یونانیان بفهمان که پادشاه ایران قادر است مرتکبین فجایع را تنبیه کند .

توصیه دیگر من به تو این است که هرگز دروغگو و متملق را به خود راه نده، چون هر دوی آنها آفت سلطنت اند و بدون ترحم دروغگو را از خود بران. هرگز عمال دیوان را بر مردم مسلط مکن و برای این که عمال دیوان بر مردم مسلط نشوند، قانون مالیات را وضع کردم که تماس عمال دیوان با مردم را خیلی کم کرده است و اگر این قانون را حفظ نمایی عمال حکومت زیاد با مردم تماس نخواهند داشت .

افسران و سربازان ارتش را راضی نگاه دار و با آنها بدرفتاری نکن، اگر با آنها بد رفتاری نمایی آن ها نخواهند توانست مقابله به مثل کنند ، اما در میدان جنگ تلافی خواهند کرد ولو به قیمت کشته شدن خودشان باشد و تلافی آن ها این طور خواهد بود که دست روی دست می گذارند و تسلیم می شوند تا این که وسیله شکست خوردن تو را فراهم کنند .

امر آموزش را که من شروع کردم ادامه بده و بگذار اتباع تو بتوانند بخوانند و بنویسند تا این که فهم و عقل آنها بیشتر شود و هر چه فهم و عقل آنها بیشتر شود تو با اطمینان بیشتری حکومت خواهی کرد .

همواره حامی کیش یزدان پرستی باش، اما هیچ قومی را مجبور نکن که از کیش تو پیروی نماید و پیوسته و همیشه به خاطر داشته باش که هر کسی باید آزاد باشد تا از هر کیشی که میل دارد پیروی کند .

بعد از این که من زندگی را بدرود گفتم ، بدن من را بشوی و آنگاه کفنی را که من خود فراهم کردم بر من بپیچان و در تابوت سنگی قرار بده و در قبر بگذار ، اما قبرم را مسدود مکن تا هر زمانی که می توانی وارد قبر بشوی و تابوت سنگی من را آنجا ببینی و بفهمی که من پدرت پادشاهی مقتدر بودم و بر بیست و پنج کشور سلطنت می کردم مردم و تو نیز خواهید مرد زیرا که سرنوشت آدمی این است که بمیرد، خواه پادشاه بیست و پنج کشور باشد ، خواه یک خارکن و هیچ کس در این جهان باقی نخواهد ماند، اگر تو هر زمان که فرصت بدست می آوری وارد قبر من بشوی و تابوت مرا ببینی، غرور و خودخواهی بر تو غلبه نخواهد کرد، اما وقتی مرگ خود را نزدیک دیدی، بگو قبر مرا مسدود کنند و وصیت کن که پسرت قبر تو را باز نگه دارد تا این که بتواند تابوت حاوی جسدت را ببیند.

زنهار، زنهار، هرگز خودت هم مدعی و هم قاضی نشو، اگر از کسی ادعایی داری موافقت کن یک قاضی بی طرف آن ادعا را مورد رسیدگی قرار دهد و رای صادر کند، زیرا کسی که مدعیست اگر قضاوت کند ظلم خواهد کرد.

هرگز از آباد کردن دست برندار زیرا که اگر از آبادکردن دست برداری کشور تو رو به ویرانی خواهد گذاشت، زیرا قائده اینست که وقتی کشوری آباد نمی شود به طرف ویرانی می رود، در آباد کردن ، حفر قنات ، احداث جاده و شهرسازی را در درجه اول قرار بده .

عفو و دوستی را فراموش مکن و بدان بعد از عدالت برجسته ترین صفت پادشاهان عفو است و سخاوت، ولی عفو باید فقط موقعی باشد که کسی نسبت به تو خطایی کرده باشد و اگر به دیگری خطایی کرده باشد و تو عفو کنی ظلم کرده ای زیرا حق دیگری را پایمال نموده ای .

بیش از این چیزی نمی گویم، این اظهارات را با حضور کسانی که غیر از تو اینجا حاضراند کردم تا این که بدانند قبل از مرگ من این توصیه ها را کرده ام و اینک بروید و مرا تنها بگذارید زیرا احساس می کنم مرگم نزدیک شده است .

عوامل متعددی مانند خردگرایی, توسعه ی علوم, توسعه ی فلسفه و به ویژه گسترش تکنولوژی موجب تکوین مدرنیسم شد.. استفاده از مظاهر تکنولوژی, از جمله کاربرد فلز که ابتدا در پل سازی و سپس در ساختمان سازی شروع شد, در شکل گیری معماری مدرن موثر بود. نخستین نمایشگاه بین المللی در سال ۱۸۵۱ در هاید پارک لندن موسوم به قصر بلورین که سازه ای فلزی داشت و از شیشه درآن استفاده شده بود موجب توجه به مصاله جدید و زبان جدیدی برای معماری شد. نیاز به استفاده از سازه های فلز و کاربرد شیشه در ساختمان های شیکاگو و تکوین مکتب شیکاگو در ۱۸۷۱ و نمایشگاه پاریس در۱۸۸۹ و ساخت برنج ایفل زمینهای مناسب برای استفاده از مصالح جدید فراهم کرد.

نهضت هنر نواز۱۸۹۰ در هنرها و از۱۸۹۰ تا ۱۹۱۰ در معماری موجب شکل گیری اصول مدرن در هنرها و معماری؛ از جمله عدم سنگ گرایی, انتقاد از مکتب های تقلیدی, توجه به فرم های جدید, رویکرد به هنر و روح زمان و توجه به تولید آثار مدرن شد. برخی نهضت های ملهم از صنعت و تکنولوژی مانند فوتوریسم به موضوع سرعت, تحرک و استفاده از تکنولوژی توجه کردند.

بعد از جنگ جهانی نیاز به احداث شمار فراوانی از انواع ساختمان ها و کار آیی اصول  معماری مدرن برای ساختن بناهای زیاد موجب توسعه ی معماری مدرن شد.

گروپیوس میس و ندرو و لوکوربوزیه از معماران مشهور دوران مدرن متعالی بودند. لوکوربوزیه اصول پنج گانه ای مانند مرتفع تر ساختن بنا نسبت به زمین به کمک ستون، بام مسطح و باغ روی بام، پلان آزاد، کاربرد پنجره کشیده و افقی و نمای آزاد و استفاده از سقف کنسول را از اصول معماری مدرن دانست.

به تدریج توجه به طبیعت در آثار معماری ارگانیک رایت و نیز توجه به تندیس گرایی در کارهای لوکوربوزیه و رایت موجب تنوع یافتن احجام ساده مدرن شد. بروتالیسم و استفاده از مصالح به صورت عریان در شکل گیری بسیاری از آثار تاثیر گذاشت . از اواسط قرن بیستم در مورد اصول معماری مدرن شک پدید آمد. عده ای به سادگی و یکنواحتی بسیاری از آثار مدرن و عده ای به بی توجهی آن به فرهنگ و تاریخ انتقاد کردند. انتقاد از مدرنیسم در دهه ۶۰ قرن بیستم فزونی یافت و ادامه آن پست مدرنیسم پدید آمد که برخی آن را ادامه ی مدرنیسم می دانند.

ساختار گرایی که در اوایل قرن بیستم شکل گرفته بود و مدتی مورد توجه برخی از هنرمندان و معماران بود، مورد انتقاد قرار گرفت و دیکانستراکشن پدید آمد. دهه ۸۰ آیزنم با طراحی مرکز هنری و کسنر اندیشه دیکانستراکشن را به عرصه معماری کشانید.

گسترش تکنولوژی منجر به شکل گیری مکتب دیگری با عنوان های تک و سپس کاربرد تکنولوژی همراه با ملاحظات زیست محیطی موجب پدید آمدن اکوتک شد. هندسه فراکتال و فولد از دیگر گرایش های پدید آمده در معماری غرب به شمار می آیند. این روند ادامه خواهد یافت، و می توان انتظار داشت که شکل گیری برخی اندیشه های فلسفی روان شناسی یا بعضی از ابداعات تکنولوژیک و مانند آن می توانند بر روی شکل گیری فضاها و سبک های معماری موثر واقع شود . البته باید توجه داشت که بسیاری از سبک ها مکتب ها یا نظریه ها و گرایش ها تنها در برخی از انواع فضا های معماری یا شهری و فقط گاه توسط گروه یا عده ی معدودی از معماران و برای مدتی محدود مورد ملاحظه قرار می گیرد و نباید پنداشت که همه نظریه ها و گرایش ها لزوماً جنبه ای عام و  جهانی می یابند.

آنچه در ایران و برخی از کشورها روی می دهد غالباً به سبب عدم شناخت عمیق و تحلیلی به شکل نوعی تلقید است و تجربه نشان داده که از اوایل قرن چهارده شمسی تاکنون در زمینه ی طراحی معماری کمتر موفق به نظریه پردازی و ابداعات اصیلی که به صورت گسترده مورد توجه جامعه حرفه ای قرار گیرد، شده ایم البته این نکته به این معنی نیست که در جامعه حرفه ای معماران برجسته و صاحب نظر وجود ندارد.

افزون بر این اگر به حرفه و دانش معماری به عنوان یک دانش و حرفه میان رشته ای توجه شود، این نکته آشکار خواهد شد که نمی توان تصور کرد که معماری بدون توسعه دانش ها و علوم مرتبط با آن به نحو رضایت بخشی توسعه و اعتلا یابد.

با پیدایش مصالح جدید و تحولات علمی ، معماری معاصر در جهان با بیان وسیع تری به جریان افتاد که همراه خود مفاهیم و مباحث بسیار گوناگون و متنوع اندیشه بشری را به همراه آورد.

معماری متداول و مرسوم خشت ، آجر و سنگ که نوعی سکون و بیان شناخته شده ای را در قرون متوالی در پرتو تظاهرات خویش از نوعی معماری سنگین و تا حدودی بسته داشت ، تدریجاً به سوی معماری شفاف ، باز و آشکار متمایل گشت و همراه با گونه ای اتفاقات دنیای جدید لایه های ممتازی از دریافت و ادراک تحولات روز را مطرح کرد و عقل و خرد در کنار تلاش های فنی و تکنولوژیک جدید و پیشرفته ، زمانه ای استثنایی را در عرصه ی معماری باز نمود.

اگر ویژگی های گذشته سنت و سنگینی را در پرده اول قرار داد زبان جدید معماری معاصر، درباره حقیقت اجتماعی همه جانبه مردم سالار و شفاف ریشه های بارز خود را گشود عصر شکست سلطه ها حکومت های استعمارگر ، روابط سیاسی یک جانبه تبدیل به آگاهی های منطقه ای گشت که معماری دیگر نمی توانست در پرتو شکل و تظاهرات خویش حقیقت جهان نوین را نادیده گیرد.

شاید تمام داستان معماری نهضت مدرن یا به گونه ای دیگر معماری عصر نوین منشاء گونه ای رشد بوده که در جریان آن بسیاری از حصارها و  محدودیت های تاریخی جای خود را به تعمق ، اکتشاف، میل به پیشرفت و آگاهی داده است.

حضور طبیعت در داخل فضای معماری نعمتی بی همتا بوده است و نگاه در پرتو افقی لایتنایی جستجو گر صورت پنهان موفقیت ها گشته و میل به ترقی مترادف به میل به نفوذ نور در معماری شده و کاخ های باوقار حکومت های سیاسی و دینی جای خود را به جوامع متعادل تر داده که بستر تمدن آن معماری است که قرن ها از حد و ید مردم خارج بوده و اکنون به عنوان وسیله ابراز اندیشه و فرهنگی نوپا خود را بیان و آشکار می سازد.

شگفتی های تکنولوژیک در مبارزه انسان برای پیش بردن مرزهای دانش و به دست آوردن موفقیت های جدید حائز اهمیت بسیار است. انفجار آزادی در فضای معماری گونه ای از حکایت انسان است که نگاه خود را به پویایی آینده تنظیم نموده و آشکار بودن مطلبی دیگر متعلق به تک حوزه دانش بشری باقی نمی ماند.

در چند دهه اخیر گام های گسترده اطلاع رسانی از طریق شبکه های بین المللی رایانه ای مضمونی جدید از حقیقت دیگری است که در نقطه مقابل آن، سکون و جزم گرایی اندیشه و عقاید کاملاً بی مفهوم و فرسوده قرار می گیرد.

اصولاً معماری خارج از تمدن بشری نیست و شاید بهترین تظاهر ، اتفاقات روز آن است و زیبایی شناسی آن یا عدم وجود آن را در نیروهای جوامع و حرکت ها می بایست جست و جو نمود. شاید اگر در رشته معماری اتفاقی نمی افتاد، می بایست در زمینه های روابط انسان، باورهای اجتماعی و آزادی ها و عدالت های ضروری جوامع انسان به طور اساسی بررسی می شد و درباره آن سوالات جدیدی مطرح می شد.

آشنایی ما ایرانیان با معماری غرب به حدود صد و پنجاه سال قبل، یعنی اوایل سلطنت ناصرالدین شاه ، می رسد . از این زمان است که اولین نمونه ساختمان هایی که در آن عناصری از معماری غرب استفاده شده بود در تهران ظاهر شد. و از همین زمان است که فرنگ رفته ها با انواع و اقسام سوغات و آلات جدید و بدیع به کشور بازگشتند. عکس های کاخ ها و بناهایی زیبا در غرب از جمله این سوغاتی ها بود که همواره به کشور آورده می شد و به صورت الگو مورد استفاده معمار باشی ها قرار می گرفت.

باید اذعان نمود که در طی این صد و پنجاه سال و درگیر شدن هر چه بیشتر ما با معماری غرب ارتباط ما با آن معماری همواره به صورت شکلی بوده و نه مفهومی. همیشه آنچه که عیان و واضح بوده، شکل ها، گراورها و عکس های ساختمان های غربی بوده که به ایران می آمده و آنچه که غایب بوده، مبانی و مفاهیمی بوده که این بناها براساس آن شکل می گرفته است.

اگر چه ذکر این نکته ضروری است که مبانی فکری معماری غرب جملگی مباحثی ثابت و قطعی نیستند و در هر دوره ای اصول دوره گذشته نقد و یا نفی شده است، ولی باید توجه داشت که مزیت آشنایی با آنها آشکار شدن تفکرات در ورای اشکال زیبا است. به علاوه این آشنایی باعث مطرح شدن سوالات در مورد مبانی معماری معاصر ایران و احتمالاً تبیین اصول فکری آن خواهد شد.

برگرفته شده از کتاب معماری معاصر غرب نوشته وحید قبادیان